Từ ngày Tô Lâm lên nắm chức Chủ tịch nước Việt Nam kiêm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN), vào đầu tuần tháng Tư năm 2026, thì sau đó không lâu, ngày 14/4, Tô Lâm vội vàng sang Bắc Kinh để diện kiến. Đây không phải là một chuyến đi thăm ngoại giao bình thường mà còn có những mục tiêu chiến lược.

Cần nhấn mạnh, dưới chế độ các nước Cộng Sản, chuyện gì cũng cho là bí mật quốc gia nên chuyến đi của Tô Lâm bị dấu kín, giới truyền thông tây phương không thể khai thác được tin tức gì vì không có họp báo hoặc được phỏng vấn, còn truyền thông hai đảng cộng Sản Việt-Trung rất tồi tệ đến nỗi khi chưa đưa tin người ta biết đó là những tin tuyên truyền có lợi cho Đảng cộng sản.

Vì những lý do trên, chuyến viếng thăm của Tô Lâm đã qua một thời gian khá dài, mà các bình luận thế giới không thể đưa ra một lời bình nào chắc chắn cả.

Tô Lâm đến Bắc Kinh để khoe khoang thành tích vừa thành công với việc làm rập khuôn theo tổ chức của Tập Cận Bình là Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư Đảng. Chế độ tứ trụ triều đình tại Ba Đình nay đã gãy cánh. Tô Lâm thâu tóm quyền lực để “hô phong hoàn vũ”.

Quan trọng nhất là Tập và Tô đều nhìn thấy thế giới đang trong tình hình chính trị phức tạp. Hoa Kỳ làm những chuyện động trời: ra lệnh cho lực lượng tinh nhuệ Delta nhảy xuống thủ đô Caracas của Venezuela bắt Tổng thống Maduro và vợ đem về hạch tội trùm ma túy và bỏ tù tại New York. Việc này kéo theo Cộng sản Cuba đứng bên bờ sụp đổ. Cuba là một “đồng chí” rất thân thiện với Việt Nam và đàn em của Trung Cộng và Nga. Nhưng các nước này bất lực đứng nhìn Cuba rơi vào hoạn lộ.

Vào cuối tháng 2/2026, Mỹ hợp đồng với Israel dội bom tàn phá Iran và gây những sức ép khiến nước này phải thuận phục ý muốn của Mỹ…

Những việc làm trên của Mỹ, Trung Cộng và Nga đưa mắt nhìn, bất lực chẳng làm gì được dù Venezuela và Iran là hai kho dầu cung cấp cho Trung Cộng như hai bầu sữa mẹ.

Trung Cộng và Việt Nam sợ rằng một ngày kia tình trạng tương tự sẽ lan tới Đông Nam Á. Do đó Tô Lâm đến thăm Tập Cận Bình là để bàn bạc những chiến lược quan trong với nhau:

1) Củng cố quan hệ Việt Nam – Trung Cộng: hai bên cần hợp tác cùng nhau để duy trì ổn định chính trị và kinh tế trong tình hình thế giới phức tạp và tình hình khu vực căng thẳng ở Biển Đông. Trước tình hình Mỹ–Trung đang cạnh tranh mạnh về chiến lược “Vành đai, Con Đường” của Trung Cộng đối đầu với “Ấn Độ–Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở” của Mỹ ở Biển Đông là vị trí chiến lược quan trọng. Trong lúc Việt Nam nhờ thời thế lớn lên, được gọi là “China+1”, cung cấp chuỗi cung ứng cho Mỹ và thế giới. Việt Nam là một nước mới nổi lên trong khu vực Đông Nam Á.

2) Khẳng định quan hệ giữa hai đảng Cộng sản cầm quyền.

Chuyến thăm của Tô Lâm đại diện hai nhiệm vụ. Một là vai trò Chủ tịch nước, đại diện cho nước Việt Nam; thứ hai là Tổng Bí thư, đại diện cho Đảng CSVN, nên Tô-Tập khẳng định sự cấu kết giữa hai đảng cầm quyền giữ nắm quyền lực cai trị độc tài toàn trị của Đảng Cộng Sản đối với người dân Việt và Trung. Sự đồng hành của hai “đồng đảng” để nắm giữ quyền lực cai trị là sự gắn bó keo sơn của Việt Nam và Trung Cộng.

3) Về kinh tế và đầu tư:
Chúng ta biết tổng sản lượng giao thương giữa Việt – Trung không thua gì giao thương giữa Việt – Mỹ. Năm 2025, giao thương Việt-Trung đạt đến 260,4  tỷ USD. Phần lớn Việt Nam mua nguyên vật liệu từ Trung Cộng để sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài (như mua vải, chỉ, máy may từ Trung Cộng để sản xuất áo quần bán ra nước ngoài). Những nguyên vật liệu đó rẻ hơn khi mua ở Nhật hay Mỹ… Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu từ Trung Cộng 186,0 tỉ USD và bán cho Trung Cộng 70,4 tỉ USD. Như vậy là bị lạm phát thua lỗ đến 115,6 tỉ USD. Trong khi giao thương với Mỹ thì năm 2025 Việt Nam kiếm lời được 178,2 tỷ USD.  

Trung Cộng muốn duy trì những công trình đường sắt cao tốc, dù nó trì hoãn nhịp độ thi công để tăng giá. Đồng thời, những tuyến đường sắt cao tốc để phục vụ chiến lược của Trung Cộng, dĩ nhiên, Tô Lâm đồng ý duy trì những dự án thua lỗ đó để giúp cho Trung Cộng dùng cảng Hải Phòng làm đầu tàu xuất khẩu hàng trung chuyển cho chiến lược “Vành đai, con đường”.

Tô-Tập bàn luận về vấn đề cung cấp chuỗi cung ứng cho thế giới, nhất là đối với Mỹ, làm thế nào để Mỹ không thể phát hiện ra hàng Trung Cộng dán nhãn hiệu Made Việt Nam.

4) Giải quyết sự bất đồng ở Biển Đông

Biển Đông, Trung Cộng đã chiếm mà không cần đánh qua “chiến thuật vùng xám”. Sợ Mỹ đang xích lại gần Việt Nam, nên Tập-Tô hứa duy trì những chuyến viếng thăm cao cấp để giảm nguy cơ xung đột ở Biển Đông, Mỹ sẽ nhảy vào cuộc chiến. Vùng biển quan trọng trong chiến lược “vành đai, con đường” của Tập Cận Bình chủ trương. Biển Đông gói trọn quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, với bản đồ tự vẽ hình “lưỡi bò” 10 đoạn thuộc chủ quyền lãnh hải của Trung Cộng. Nơi đó, Trung Cộng đã chiếm bằng “du kích biển” phối hợp với đội tàu hải cảnh. Nay Hoa Kỳ quay lại Biển Đông với những lần hàng không mẫu hạm và chiến hạm của Mỹ ghé thăm Đà Nẵng. Trung Cộng sợ Việt Nam dưới sự trợ giúp của Mỹ sẽ xé toạc bản đồ hình “lưỡi bò” nên Trung Cộng dặn dò Tô Lâm phải giữ cân bằng ở Biển Đông chớ làm những trò manh động.

5) Giữ thế Cân bằng ngoại giao:
Chuyến đi Bắc Kinh cũng là tín hiệu rằng Việt Nam vẫn coi quan hệ với Trung Cộng là ưu tiên chiến lược. Cuộc đối thoại giữa Tô-Tập không đi ra ngoài mục đích ấy. Và thế nào Tập cũng gửi một tín hiệu cho Tô Lâm: Việt Nam không thể nghiêng hẳn về phe với Mỹ để chống lại Trung Cộng.

Việt Nam sẽ là chư hầu của Trung Cộng trong nội hàm, nhưng bên ngoài giữ tư thế đi đôi giữa Mỹ-Trung và giữ thế cân bằng giữa Nga, Nhật và các cường quốc khác.

6)  Yếu tố cá nhân Tô Lâm dễ tin về chính trị
Cuộc viếng thăm Bắc Kinh của Tô Lâm để xây dựng niềm tin cá nhân giữa hai lãnh tụ Cộng sản còn sót lại. Nhận thấy Tô Lâm xuất thân từ ngành công an vốn độc tài và trấn áp luôn ở trong đầu, như vậy là con người đáng tin cậy để hợp tác chiến lược cộng sản lâu dài. Có cùng suy nghĩ với người cộng sản đáng tin cậy. Hơn nữa, Tô Lâm hiện nắm quyền lực rất cao trong chế độ CSVN và là trung tâm quyền lực có ảnh hưởng đến an ninh, đối ngoại, tổ chức đảng. Cho nên Tập nắm Tô Lâm là cách chắc chắn để mọi việc.

Hoa Kỳ, ngày 9 tháng 5 năm 2026

Lê Thành Nhân