Eo biển Hormuz tên là Persian Gulf (Persian là Ba Tư, Gulf là vịnh) 

Nhìn trên bản đồ, thấy eo biển Hormuz không thông thương được hai đại dương. Nó như một vịnh nước lớn bít đầu, mở đuôi chạy ra Ấn Độ Dương, nhưng nó nguy hiểm như “vũ khí nguyên tử kinh tế” mà Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio và Phó tướng Nga Dmitry Medvedev đã từng tuyên bố trước đây, vì sao vậy?

Nó quan trọng bởi vì dầu được sản xuất nhiều nhất ở các quốc gia vùng Vịnh và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait, UAE, Qatar đều nằm trong vùng Vịnh Hormuz, muốn đi ra phải qua eo biển Hormuz để ra Ấn Độ Dương. Nó không phải là biển thông thương từ Đông sang Tây dùng để tiết kiệm đường đi, mà nó được ví như cổ chai của tuyến năng lượng thế giới. Chỉ cần một nơi bị nghẽn, thị trường dầu khí toàn cầu lập tức lên giá. Hormuz có lưu lượng khoảng 20% của lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.

Eo biển có chỗ hẹp nhất rộng 33 km (giữa Iran và Oman). Các nước châu Á, nhất là Trung Cộng, Ấn Độ, Nhật Bản và Nam Hàn, đều chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Thật ra, Iran không có quyền sở hữu toàn bộ eo biển này, chỉ sở hữu vùng biển theo luật quốc tế.

Nếu Hormuz bị đóng hoặc tàu không dám đi qua thì :

1. Lượng dầu và khí tự nhiên giảm mạnh.
2. Giá dầu, xăng và khí đốt gia tăng nhanh.
3. Phí vận tải và bảo hiểm tàu biển tăng cao.
4. Nền kinh tế của các nước sản xuất dầu (không riêng gì Iran) trong vùng Vịnh Ba Tư mất doanh thu.
5. Kinh tế toàn cầu có thể bị lạm phát và suy giảm phát triển.

Hiện eo biển Hormuz chưa được thông thương bình thường và rủi ro còn rất cao.

Mấy ngày nay, Hoa Kỳ tuyên bố lực lượng hải quân của mình đã hộ tống một số tàu chở dầu thương mại đi qua. Theo dữ liệu của Kpler (công ty tư nhân chuyên cung cấp dữ liệu và phân tích thương mại, năng lượng và vận tải biển quốc tế) thì ngày 26/08/2026 có khoảng 10 tàu chở hàng và chở năng lượng đi qua, so với trước chiến tranh Hoa Kỳ – Iran thường có 130 đến 140 tàu mỗi ngày ; như vậy là chưa tới 10% được đi qua.

Hiện Iran và Oman đang thương lượng về cách kiểm soát eo biển Hormuz. Nghe đâu, hai nước Iran và Oman đang âm thầm thông đồng với nhau rằng tàu qua eo biển Hormuz phải đóng thuế và mua bảo hiểm cao. TT Trump hăm dọa rằng nếu Oman làm như vậy thì sẽ bị Mỹ oanh kích.

Hiện nay, Hormuz là eo biển quốc tế nằm giữa Iran và Oman. Tàu vẫn đi qua được, nhưng bị giới hạn rất nhiều vì rủi ro rất cao.

Theo hãng tin Reuters, vào ngày hôm nay (27/8/2026), lưu lượng tàu bè tại eo biển Hormuz đã tăng nhẹ bất chấp tình trạng căng thẳng kéo dài giữa Hoa Kỳ và Iran, trong khi thế giới đang theo dõi các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về tuyến eo biển này.

Theo dữ liệu từ Kpler, số lượng tàu chở hàng hóa được ghi nhận đi qua eo biển Hormuz trong ngày thứ Tư (26/8/2026) là 10 chiếc, tăng nhẹ so với mức 8 chiếc vào thứ Ba (25/08/2026). Con số này vẫn thấp hơn mức trung bình 10 ngày trước là khoảng 15 tàu đi qua mỗi ngày.

10 tàu hôm thứ tư đi qua en biển Hormuz gồm: 2 tàu chở nhiên liệu tầm trung, 1 tàu chở khí thiên nhiên hóa lỏng (LPG), 1 tàu chở dầu cỡ Panamax, 3 tàu chở dầu cỡ Handymax, 1 tàu chở nhiên liệu tầm trung, 1 tàu chở nhựa đường (bitumen) và 1 tàu chở hàng đã đi vào eo biển thuộc vùng lãnh hải của Vịnh Oman dưới sự bảo vệ của hải quân Mỹ.

Một nguồn tin cao cấp của Iran cho biết hôm thứ Tư rằng Iran và Oman đang hoàn thiện các chi tiết của một thỏa thuận về eo biển Hormuz, sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố hai nước đã đạt được thỏa thuận về cách thức chia sẻ quyền sử dụng tuyến đường thủy này cũng như nguồn thu của nó.

Tại vùng Trung Đông, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết vào sáng sớm thứ Năm (27/08/2026), một tàu chở dầu đã bị trúng một vật thể lạ tại eo biển Hormuz, gây ra hỏa hoạn, nhưng đám cháy sau đó đã được dập tắt.

Trong khi đó, lưu lượng tàu bè đã chậm lại trong ngày thứ Hai tại một tuyến đường thủy quan trọng khác là eo biển Bab el-Mandeb, eo biển quốc tế giữa Yemen và Ethiopia, nằm trên Biển Đỏ.

Eo biển có mấy gạch màu xanh là Bab el-Mandeb

Dữ liệu của Kpler cho thấy tổng cộng 19 tàu chở hàng hóa đã đi qua Bab el-Mandeb vào thứ Tư, với 6 tàu chở dầu rời khỏi khu vực này (bao gồm một tàu chở dầu thô rất lớn), giảm so với mức 24 tàu của ngày hôm trước. 

Administration of http://ww.vietquoc.org

Lê Hoành Sơn ngày 27/08/2026