I) Tình hình quân sự mới nhất

1) Chiến tranh khốc liệt và tàn bạo xảy ra tại Dài Gaza:

Quân đội Israel tiếp tục chiến dịch quy mô lớn trên cả không phận và mặt đất ở Dải Gaza. Trong 24 giờ qua 9-10/7/2025 không quân Israel đã tấn công Hamas hơn 180 mục tiêu tại Gaza, bao gồm các đơn vị đặc nhiệm của Hamas, tại tòa nhà cài bẫy mìn, kho vũ khí, bệ phóng hỏa tiễn chống tăng, các đường hầm… Hiện có khoảng 5 lữ đoàn Israel phối hợp với hàng chục nghìn binh sĩ Israel đã được điều động khắp Gaza để truy tìm phiến quân Hamas trước đây.

2) Giao tranh ác liệt:

Dù phần lớn khu vực bắc Gaza đã bị kiểm soát, giao tranh vẫn diễn ra căng thẳng ở một số nơi. Quân đội Israel cho biết họ vừa triệt phá hơn 130 mục tiêu hạ tầng của Hamas quanh Khan Younis (miền nam Gaza) trong tuần qua, bao gồm đường hầm dài 500m, bệ phóng hỏa tiễn và kho vũ khí (1). Lực lượng Hamas có kháng cự bằng chiến thuật du kích như ngày 9/7, các tay súng phiến quân Hamas bất ngờ chui lên từ đường hầm và bắn AK47 một đơn vị Israel ở Khan Younis, chết 1 binh sĩ Israel trước khi bị tiêu diệt (2). Quân đội Israel thừa nhận có 18 binh sĩ đã tử trận chỉ trong 3 tuần gần đây, đó là giai đoạn thương vong nặng nề nhất của họ trong nhiều tháng qua.

3) Thương vong của hai bên

a) Phía Hamas và người dân Dải Gaza: Theo giới chức y tế Gaza, hơn 57,500 người dân trên Dải Gaza đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bùng phát tại Dải Gaza tháng 10/2023, trong đó phần lớn là phụ nữ và trẻ em. Ước tính còn khoảng 11,000 thi thể khác đang bị mắc kẹt dưới các đống gạch và xi măng đổ nát và đã tử vong, khiến số thương vong thực tế có thể cao hơn nhiều.

b) Phía Israel: Vụ tấn công bất ngờ của Hamas vào các khu dân cư Israel ngày 7/10/2023 khiến khoảng 1,219 thường dân thiệt mạng (3). Từ sau đợt tấn công này, Israel hứng chịu thêm tổn thất trong chiến dịch quân sự tại Gaza, hàng chục binh sĩ đã hy sinh khi giao tranh trên bộ. Chỉ tính riêng ba tuần đầu tháng 7/2025, Israel mất 18 quân nhân trong các trận đánh ở Gaza.

c) Con tin: Hamas bắt giữ tổng cộng 251 con tin trong vụ đột kích của Hamas ngày 7/10/2023, bao gồm cả thường dân và binh sĩ Israel. Tính đến nay, 49 người vẫn còn bị giam giữ tại Gaza, trong đó Israel cho biết 27 con tin đã tử vong trong thời gian bị cầm tù (4). Số còn lại được cho là vẫn sống và đang là trọng tâm của các việc đàm phán hiện nay.

3) Phản ứng của cộng đồng quốc tế

Liên Hiệp Quốc (LHQ): Ngày 13/6, Đại hội đồng LHQ đã thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, vô điều kiện và lâu dài tại Gaza, đồng thời yêu cầu thả toàn bộ con tin và nối lại cứu trợ nhân đạo để ngăn chặn nạn đói cho người Gaza. Nghị quyết được 149 quốc gia ủng hộ (12 nước phản đối, 19 phiếu trắng) và lên án mạnh mẽ việc sử dụng sự đói khát của thường dân như một công cụ chiến tranh… Tổng Thư Ký Đại Hội Đồng LHQ nhấn mạnh tình hình Gaza sau 20 tháng xung đột là “không thể chấp nhận được” và kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động khẩn cấp để chấm dứt “những nỗi kinh hoàng” nơi đây.

4) Hoa Kỳ và vai trò trung gian:

Chính quyền Hoa Kỳ thời gian qua gia tăng sức ép nhằm chấm dứt chiến tranh ở Gaza. Tổng thống Donald Trump tuyên bố việc kết thúc chiến sự ở Gaza là ưu tiên hàng đầu trong chính sách Trung Đông của ông. Washington phối hợp với Qatar, Ai Cập đang tích cực làm trung gian đàm phán một lệnh ngừng bắn tạm thời. Ngoại trưởng Mỹ mới đây bày tỏ lạc quan “chúng ta đang tiến gần hơn bao giờ hết” đến thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày, nhưng thừa nhận vẫn còn một số trở ngại cần vượt qua.

5) Phản ứng Liên Minh Châu Âu (EU):
Các nước EU tập trung vào viện trợ nhân đạo cho Gaza. Ngày 10/7, EU đạt thỏa thuận với Israel nhằm mở rộng tiếp cận cứu trợ, cho phép nhiều xe tải lương thực, nhiên liệu được vào Gaza hơn và sửa chữa lại hạ tầng thiết yếu (5). EU cam kết phối hợp mở thêm cửa khẩu, tuyến đường viện trợ và khôi phục các lò bánh mỳ, bếp ăn công cộng ở Gaza. Quan chức ngoại giao EU Kaja Kallas nhấn mạnh “trông cậy Israel thực thi mọi biện pháp đã thống nhất” và bảo đảm viện trợ không bị cản trở. Israel lâu nay cáo buộc Hamas trục lợi vật tư cứu trợ, nhưng Liên Hiệp Quốc khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy việc này diễn ra một cách rộng rãi.

6) Dư luận các nước khác:
Nhiều quốc gia Trung Đông và phong trào quốc tế tiếp tục chỉ trích chiến dịch của Israel tại Gaza, cáo buộc gây thương vong thường dân quá lớn. Một số nước đã có hành động quyết liệt: Maldives tuyên bố cấm người mang hộ chiếu Israel nhập cảnh nước họ, với lý do chính quyền Tel Aviv bị cáo buộc phạm tội diệt chủng người Palestine. Cuộc chiến cũng làm bùng phát các cuộc biểu tình và căng thẳng sắc tộc trên thế giới.
Tại Australia, việc bài Do Thái đã tăng 300% chỉ trong năm qua kể từ sau xung đột Gaza, buộc chính phủ nước này bắt đầu kế hoạch hành động chống chủ nghĩa bài Do Thái trên nhiều lĩnh vực. Nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế đồng loạt lên án thảm cảnh nhân đạo ở Gaza và kêu gọi tất cả các bên tuân thủ luật pháp quốc tế về bảo vệ thường dân.

II) Tình hình nhân đạo tại Gaza

Tình trạng nhân đạo tại Gaza ngày càng thảm khốc sau nhiều tháng giao tranh. Phần lớn Dải Gaza đã bị san bằng, hàng chục nghìn công trình, nhà cửa đổ nát hoàn toàn. Gần như toàn bộ 2.3 triệu cư dân nơi đây đã phải rời bỏ nhà cửa để di tản trong lãnh thổ Gaza, hướng dồn về các khu vực phía Nam vốn đã quá đông đảo thiếu chỗ chứa. Nhiên liệu, lương thực, nước uống và thuốc men đều trong tình trạng vô cùng khan hiếm. Nguồn cung cấp từ bên ngoài gần như bị phong tỏa tuyệt đối suốt nhiều tháng, khiến các kho dự trữ cạn kiệt. Văn phòng điều hợp nhân đạo LHQ cảnh báo Gaza đang cành bên bờ thảm họa khi không còn nguồn cung nhiên liệu mới suốt hơn 100 ngày qua. Các bệnh viện địa phương liên tục cầu cứu khi máy phát điện hết xăng; nhiều cơ sở y tế buộc phải đóng cửa một phần hoặc toàn bộ. Bệnh nhân thương vong quá nhiều, vật tư y tế thiếu thốn khiến nhiều trường hợp phải cắt cụt chi thể để giữ mạng sống. Giới chuyên viên độc lập cảnh báo Gaza đứng trước nguy cơ nạn đói trầm trọng nếu giao tranh không sớm chấm dứt.

Hoạt động cứu trợ nhân đạo hiện vô cùng hạn chế. Israel đến nay chỉ cho phép một tổ chức cứu trợ do Mỹ điều hợp hoạt động thay cho cứu trợ từ Liên Hiệp Quốc tại Gaza. Cách thức phân phát tập trung này vấp phải chỉ trích dữ dội: người dân phải đổ dồn về một số điểm phát hàng gần khu quân sự, dẫn đến cảnh hỗn loạn và nhiều cảnh thương vong vô cùng thương tâm. LHQ gọi đây là “cái bẫy tử thần” khi đã có nhiều dân thường thiệt mạng hoặc bị thương do chen lấn tìm kiếm thực phẩm cứu trợ. Các nguyên tắc nhân đạo quốc tế nêu rõ cứu trợ cần được chuyển trực tiếp đến các vị trí cộng đồng, tránh việc buộc người dân di chuyển xa hoặc tụ tập đông người trong khu vực nguy hiểm. Hiện mỗi ngày chỉ có rất ít xe chở hàng cứu trợ được vào Gaza, không đủ nhu cầu cho hàng triệu người. Nhiều tổ chức từ thiện quốc tế và các nước láng giềng đang thúc giục mở hành lang cứu trợ an toàn, nhưng tình hình an ninh bất ổn cản trở nỗ lực cứu trợ.

III) Ngừng bắn và các tuyên bố chính thức

Đàm phán ngừng bắn tạm thời:
Trong tuần qua, các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Israel và Hamas do Qatar làm trung gian (với sự hợp tác của Mỹ và Ai Cập) đang diễn ra tại Doha (6). Mục tiêu trước mắt là đạt thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày kèm việc trao trả một phần con tin. Phía Hoa Kỳ tỏ ra lạc quan khi Tổng thống Trump cho biết cơ hội đạt thỏa thuận “rất tốt”, có thể sớm thành công trong vài ngày tới. Thủ tướng Israel Netanyahu sau các cuộc gặp tại Washington DC cũng ám chỉ một thỏa thuận tạm thời có thể sắp hình thành, đồng quan điểm với sự lạc quan từ phía Washington DC (7). Tuy nhiên, cả hai bên đều thừa nhận vẫn còn một vài vướng mắc quan trọng khiến đàm phán tiến triển chậm. Lập trường giữa Israel và Hamas còn một vài khác biệt ca62bn giải quyết:

Lập trường của Israel: Chính phủ Israel tuyên bố sẵn sàng “tạm dừng” chiến dịch nếu Hamas đồng ý đề xuất ngừng bắn 60 ngày. Thủ tướng Netanyahu nói rằng ngay khi đạt lệnh ngừng bắn 60 ngày và Hamas phóng thích một nửa trong số khoảng 49 con tin còn sống, Israel sẽ đàm phán chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là Hamas phải giải giáp vũ khí hoàn toàn và từ bỏ quyền kiểm soát Dải Gaza. Một quan chức cấp cao Israel cảnh báo nếu Hamas từ chối giải giáp, quân đội Israel sẽ tiếp tục chiến dịch quân sự hiện nay cho tới khi đạt mục tiêu bằng sức mạnh. “Nếu các mục tiêu đó không đạt được qua đàm phán trong 60 ngày, chúng tôi sẽ đạt được bằng cách khác, bằng sức mạnh của quân đội anh hùng của chúng tôi”, ông Netanyahu tuyên bố trong một video thông điệp ngày 10/7. Netanyahu nhiều lần khẳng định “không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục chiến dịch Gaza cho đến khi xóa sổ Hamas”. Israel cũng cương quyết bác bỏ yêu cầu rút quân vô điều kiện; họ đã lên kế hoạch lập các vùng đệm an ninh cố định trên đất Gaza sau cuộc chiến và cân nhắc duy trì hiện diện quân sự lâu dài tại đây nhằm ngăn mối đe dọa từ Hamas tái xuất (8).

Lập trường của Hamas: Về phía Hamas tuyên bố không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào cho phép quân đội Israel hiện diện trên Dải Gaza. Trong tuyên bố ngày 9/7, Hamas tỏ thiện chí khi đề nghị thả thêm 10 con tin Israel để “mở đường” cho một thỏa thuận toàn diện nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, Hamas nhấn mạnh các điều kiện chính thức chưa được đáp ứng: họ đòi hỏi Israel phải rút hết quân khỏi Gaza, cho phép viện trợ nhân đạo tự do vào vùng chiến sự, và cần có bảo đảm thực chất cho một nền hòa bình lâu dài. Phát ngôn viên Hamas khẳng định họ “không thể chấp nhận việc Gaza tiếp tục bị chiếm đóng, người dân bị dồn vào những khu trại cô lập dưới sự kiểm soát của quân đội Israel”(9). Hamas cáo buộc chính Israel “cản trở tiến trình đạt được ngừng bắn” khi kiên quyết giữ quân đội tại Gaza, và tuyên bố sẽ không bao giờ giải trừ vũ khí. Thủ lĩnh Hamas, Ismail Haniyeh, tuyên bố nhóm sẵn sàng thả toàn bộ con tin nếu Israel chấm dứt hẳn các hành động quân sự và rút hoàn toàn khỏi Dải Gaza.

Các lệnh ngừng bắn trước đây: Từ khi chiến sự bùng nổ, đã có một số lệnh ngừng bắn ngắn hạn được thiết lập nhằm trao đổi con tin lấy tù binh. Đáng chú ý, một lệnh ngừng bắn nhân đạo kéo dài 7 ngày diễn ra cuối tháng 11/2023 giúp hàng trăm con tin dân sự được Hamas phóng thích và phía Israel trao trả nhiều tù nhân Palestine. Gần đây hơn, từ ngày 19/1 – 18/3/2025, Israel và Hamas cũng duy trì lệnh ngừng bắn trong gần 60 ngày. Trong giai đoạn này, Hamas đã thả 33 con tin Israel trong đó có 5 công dân Thái Lan, đổi lại Israel ngừng tấn công và thả một số tù nhân Palestine. Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn sụp đổ vào ngày 18/3 khi giao tranh tái diễn; phía Mỹ và Israel cáo buộc Hamas vi phạm thỏa thuận. Kể từ đó, chiến sự tại Gaza leo thang trở lại và kéo dài tới nay. Hiện cả thế giới đang dõi theo các nỗ lực hòa bình mới nhất. Dư luận hy vọng hai bên sẽ nhượng bộ để đạt một lệnh ngừng bắn bền vững, chấm dứt vòng xoáy bạo lực và tránh thêm thương vong cho hàng triệu thường dân vô tội.

Admin https://vietquoc.org viết theo tổng hợp các tin tức của Reuters, CNN và OpenAI

---

Chú Thích:

(1)latimes.com

(2) latimes.com

(3) courthousenews.com

(4) courthousenews.com

(5) latimes.comlatimes.com

(6) latimes.com

(7) courthousenews.com

(8) courthousenews.comcourthousenews.com

(9) courthousenews.com