Vừa qua vào ngày 7/01/2026, chính phủ Tổng Thống Trump rút khỏi 66 tổ chức trên thế giới, gồm 31 tổ chức do Liên Hiệp Quốc điều hành và 35 tổ chức quốc tế không thuộc về Liên Hiệp Quốc. Tất cả, với một lý do đơn giản phục vụ chính sách “Nước Mỹ trên hết (America First)”, Washington xem những tổ chức này không phục vụ lợi ích, an ninh, kinh tế của Hoa Kỳ.

Việc rút lui hay tham gia một tổ chức trên thế giới nào là do Washington quyết định, chúng ta không làm gì được, nhưng trong sự rút lui khỏi 66 tổ chức này chúng ta thử tìm hiểu nó ảnh hưởng đối với Việt Nam như thế nào?

35 Tổ chức quốc tế không thuộc Liên Hợp Quốc mà Hoa Kỳ đã rút ra

1. 24/7 Carbon-Free Energy Compact
2. Colombo Plan Council
3. Commission for Environmental Cooperation
4. Education Cannot Wait
5. European Centre of Excellence for Countering Hybrid Threats
6. Forum of European National Highway Research Laboratories
7. Freedom Online Coalition
8. Global Community Engagement and Resilience Fund
9. Global Counterterrorism Forum
10. Global Forum on Cyber Expertise
11. Global Forum on Migration and Development
12. Inter-American Institute for Global Change Research
13. Intergovernmental Forum on Mining, Minerals, Metals & Sustainable Development
14. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)
15. Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity & Ecosystem Services
16. International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property
17. International Cotton Advisory Committee
18. International Development Law Organization
19. International Energy Forum
20. International Federation of Arts Councils & Culture Agencies
21. International Institute for Democracy & Electoral Assistance
22. International Institute for Justice & the Rule of Law
23. International Lead & Zinc Study Group
24. International Renewable Energy Agency (IRENA)
25. International Solar Alliance
26. International Tropical Timber Organization
27. International Union for Conservation of Nature (IUCN)
28. Pan American Institute of Geography & History
29. Partnership for Atlantic Cooperation
30. Regional Cooperation Agreement on Combatting Piracy & Armed Robbery against Ships in Asia
31. Regional Cooperation Council
32. Renewable Energy Policy Network for the 21st Century (REN21)
33. Science & Technology Center in Ukraine
34. Secretariat of the Pacific Regional Environment Program (SPREP)
35. Venice Commission of the Council of Europe

31 tổ chức thuộc về Liên Hiệp Quốc

1. Department of Economic and Social Affairs
2. ECOSOC — Economic Commission for Africa
3. ECOSOC — Economic Commission for Latin America & the Caribbean
4. ECOSOC — Economic & Social Commission for Asia & the Pacific
5. ECOSOC — Economic & Social Commission for Western Asia
6. International Law Commission
7. International Residual Mechanism for Criminal Tribunals
8. International Trade Centre
9. Office of the Special Adviser on Africa
   …..

31 cơ quan liên quan trong hệ thống Liên Hợp Quốc (Toà Bạch Ốc công bố danh sách những tổ chức đầy đủ trong bản Memorandum)

Mỹ rút ra khỏi 66 tổ chức ảnh hưởng đến Việt Nam như thế nào?

Các lĩnh vực Mỹ rút lui nhằm gây áp lực song phương với những quốc gia nào Mỹ muốn, trong đó có Việt Nam, Mỹ rút khỏi nhiều cơ chế đa phương. Nhiều phân tích dựa trên “America First”, rút đa phương để đàm phán song phương Mỹ có thế mạnh hơn.

5 điểm Mỹ gây áp lực mạnh nhất đối với Việt Nam

1) Xuất xứ hàng hóa xuất khẩu đến Mỹ “đội lốt Việt Nam”

Việt Nam là một nước cần xuất khẩu càng nhiều hàng hoá càng tốt để có con số tăng GDP hằng năm thuận lợi trong việc tuyên truyền của chế độ. Những đạo luật mà Mỹ rút ra giúp khỏi tốn thời gian vì không cần qua WTO (World Trade Organization) hay UN (United Nation) để giải quyết. Việc xét xử “go/no-go” dùng DOC (Declaration on Conduct of the Country), USTR (United States Trade Representative) và CBP (Customs and Border Protection) để điều tra trực tiếp hàng hoá qua biên giới. Đây là những rủi ro lớn nhất cho ngành xuất khẩu ở VN đến Hoa Kỳ.

2) China-Plus-One:

Ở điểm này Hoa Kỳ không ép Việt Nam phải chống Trung Cộng nhưng ép phải loại Trung Cộng ra khỏi các món hàng cấm mà Việt Nam có thể có được từ Hoa Kỳ như Chip, Pin, AI và Quốc Phòng…

3) Thuế quan như đòn bẩy đàm phán:

Dưới thời Tổng Thống 2.0, Trump dùng thuế quan như là cây gậy, mở cửa thị trường là củ cà rốt. Mỹ rút ra khỏi 66 chương trình hợp tác kinh tế, giúp cho Washington dễ dàng áp dụng hoặc mặc cả song phương, ở đó cây gậy và củ cà rốt dễ dàng thực hiện không bị vướng mắt bởi luật đa phương. Điều này làm cho Việt Nam không còn núp bóng đa phương và làm cho Mỹ rãnh tay không lệ thuộc sự vướng mắc nào.

4) LNG (Liquefied Natural Gas) khí thiên nhiên hóa lỏng

Hoa Kỳ rút ra khỏi khí hậu đa phương, nhưng đối với Việt Nam họ thúc đẩy Việt Nam mua LNG rất nhiều để cân bằng cán cân thương mại Việt – Mỹ, trong đó Hoa Kỳ ép Việt Nam mua LNG.

5) An ninh Biển Đông

Hoa Kỳ có quyền lợi chiến lược thực tế trên Ấn Độ-Thái Bình Dương, Tổng Thống Donal Trump đã tuyên bố chiến lược này vào tháng 11 năm 2017 tại Đà Nẵng, Việt Nam. Tuy rằng giữa nhà nước Cộng Sản Viêt Nam (CSVN) không ký kết một hiệp ước ràng buộc nào với Mỹ, nhưng hai nước từng bước cẩn thận gia tăng sự xích lại với nhau ngày càng nhiều. Hiện chưa thấy có dấu hiệu nào nhà nước CSVN theo Mỹ, nhưng lập trường về biển đông cả Việt và Mỹ đều đồng ý là phải giải quyết theo luật biển quốc tế UNCLOS 1982. Điều này chống lại bản đồ 10 đoạn hình “lưỡi bò” Trung Cộng tự vẽ để xâm lược 85% Biển Đông của Việt Nam.

Hoa Kỳ, ngày 10/01/1026

Lê Hoành Sơn