Sáng 24/9 (giờ New York), Lương Cường đã tiếp Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio tại New York, trong lúc Việt Nam tham dự Hội Nghị cao cấp 80 Đại hội đồng Liên hiệp quốc và các hoạt động song phương. (Ảnh: Lâm TTXVN)

Từ ngày 21 – 24 tháng 9 năm 2025, nhà nước Cộng Sản Việt Nam (CSVN) cử chủ tịch Lương Cường làm trưởng phái đoàn đi tham dự hội nghị Liên Hiệp Quốc tại New York lần thứ 80. Nhìn những thành phần trong phái đoàn chúng ta thấy một chuyến đi đặt nặng về ngoại giao như quyền Bộ Trưởng Ngoại Giao Phạm Hoài Trung và cựu Bộ Trưởng Ngoại Giao Bùi Thanh Sơn đều tháp tùng với phái đoàn của Lương Cường cầm đầu.
Trong hội nghị Liên Hiệp Quốc lần thứ 80 có tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đến tham dự từ ngày 22/09/2025. Nhiều nguyên thủ quốc gia muốn có một buổi gặp gỡ với Tổng Thống siêu cường Hoa Kỳ để tạo thế đứng cho mình. Dĩ nhiên trong đó có Việt Nam và chắc chắn Lương Cường rất muốn gặp TT Trump để nâng cao vị thế của mình trong đại hội Đảng CSVN năm 2026.
Không một tin tức báo chí nào của Hoa Kỳ hay Việt Nam xác nhận rằng: Tổng thống Trump đã từ chối tiếp Chủ tịch nước Việt Nam Lương Cường tại New York vào tháng 9 năm 2025. Nhưng Lương Cường không được gặp TT Trump mà chỉ gặp Bộ Trưởng Ngoại Giao Hoa Kỳ Macro Rubio, đó là sự thật mà tin tức đã đưa lên trang website của bộ ngoại giao Hoa Kỳ (1).

Dựa trên các nguồn ngoại giao, một số logic được giải bày về việc TT Trump không tiếp Lương Cường có thể như sau:

Ưu tiên ngoại giao:

Trong các kỳ họp Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc, thường là các tổng thống của các cường quốc (nhất là Hoa Kỳ) có chương trình làm việc rất sít sao, ưu tiên các vấn đề chiến lược hoặc các quốc gia đồng minh quan trọng. Trump có thể đã ưu tiên gặp các lãnh đạo quốc gia khác, như Tổng thống Uzberkistan Shavkat Mirziyoyev, một nước ở Trung Á so với Việt Nam không có địa chính trị quan trọng mà được Tổng Thống Trump tiếp nửa giờ đồng hồ ngày 23/09 trong khi chủ tịch Việt Nam lại không được gặp. Có nguồn tin nói rằng Việt Nam đặt hẹn quá trễ không đủ thời gian cho thủ tục an ninh, ý kiến này không thuyết phục, vì nhà nước CSVN đã nhiều lẩn đến thăm Washington DC, họ biết khi nào làm và phải làm như thế nào cho đúng thủ tục ngoại giao.

Do ý thức hệ hướng dẫn hành động đối ngoại

Nhìn chung thấy Tổng Thống Trump có quan điểm khó khăn đối với các quốc gia có hệ thống chính trị khác biệt như chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa, thì việc không tiếp hoặc ít tiếp xúc có thể là lựa chọn về chiến lược ngoại giao của TT Trump.
Cộng thêm, các vấn đề khác như giao thương, thuế xuất nhập khẩu, kiểm soát xuất khẩu (như Trump vừa đánh thuế trên các sườn xe hơi từ Việt Nam lên đến 511%), an ninh quốc phòng, nhân quyền… có thể là những những trở ngại khiến cuộc gặp Lương Cường bị “giảm thứ tự ưu tiên” .

Không đàm phán song phương với cấp thấp hơn

Ông Trump biết rằng quyền hành trong nhà nước Việt Nam hiện nay bị tập trung vào tay Tổng Bí Thư đảng CSVN Tô Lâm. Lương Cường trên nguyên tắc là Chủ Tịch nhà nước nhưng phải theo lệnh của Tô Lâm. Do đó Tổng Thống một siêu cường mà đi tiếp xúc với người có quyền lực thuộc hàng hai của một quốc gia thì không hợp lý chút nào. Có thể vì vậy mà Ngoại Trưởng (Marco Rubio), nhân vật đối ngoại dưới quyền TT Trump gặp Lương Cường để tiếp tục duy trì mức độ ngoại giao hiện có giữa hai nước.
Khi các nguyên thủ nước ngoài công tác tại Hoa Kỳ, việc gặp Tổng thống Mỹ không đơn giản. Có nhiều qui định an ninh, sắp xếp về nghi thức ngoại giao, ưu tiên chính sách và đương lối. Nếu không đạt được thỏa thuận trước đó, cuộc gặp có thể bị hủy hoặc không được sắp xếp trong lịch trình.

Ảnh hưởng của thuế quan

Trong suốt năm 2025, quan hệ Mỹ – Việt có nhiều căng thẳng về thuế quan và chính sách “thuế đối ứng” (reciprocal tariffs). Tổng Thống Trump đã công bố rằng ông có cuộc gọi “rất hiệu quả” với Tổng Bí Thư đảng CSVN Tô Lâm, trong đó Việt Nam sẵn sàng đàm phán cắt thuế nhập khẩu từ Mỹ về 0% nếu đạt được thỏa thuận. Như vậy bây giờ gặp Lương Cường cũng bằng thừa.
Tờ Washington Post có bài viết nói rằng “quá trình hòa giải lâu dài giữa Mỹ và Việt Nam bị trì trệ dưới thời Trump” (2), bài báo giải thích do ông Trump xóa bỏ chương trình viện trợ USAID. Nên những khoản viện trợ tài chánh như tháo gỡ bom mìn, làm sạch chất độc màu da cam… đã chương trình làm tổn thương đối ngoại giữa hai nước Mỹ-Việt. Về hành chánh, chính quyền Trump ra chỉ thị cho các nhà ngoại giao Mỹ không tham dự các sự kiện kỷ niệm chiến thắng 30/4 ở Việt Nam. Đó là những dấu hiệu thiếu thân thiện đã làm tổn thương ngoại giao của Mỹ với Việt Nam không ít.

Dù sao Việt Nam có địa chính trị quan trọng vào bậc nhất ở Đông Nam Á, là một móc xích trong chiến lược Ấn Độ – Thái Bình Dương Tự Do và Rộng Mở. Chủ Tịch nước Lương Cường đến New York không gặp được Tổng Thống Trump là một một điều khó hiểu.

Gần đây ông Trump tuyên bố đã hết kiên nhẫn với Putin trong việc giải quyết chiến tranh Ukraine vì Putin thiếu thành thật.
Đối với Việt Nam, TT Trump chắc cũng cạn kiệt kiên nhẫn với những hứa hẹn tráo trở, từ những lời hứa mua 200 máy bay chở hành khách của Boeing từ năm 2019, đến các vận tải cơ C-130 và F-16 đều là nằm trên giấy từ năm này sang năm khác. Mỹ thừa biết CSVN dùng ngoại giao cây tre chỉ là “núp bóng ngôn từ” nhằm dễ dàng bắt cá hai tay, một mặt thân thiện với Mỹ nhằm kiếm thị trường xuất khẩu kiếm tiền, mặt kia dựa thế vào Trung Cộng để duy trì quyền lực cai trị của đảng CSVN.

Biết đâu thái độ của TT Trump ở New York nhằm buộc CSVN phải có lập trường, không nên có thái độ ngoại giao ba phải “cây tre” như hiện nay.

Hoa Kỳ, ngày 03 tháng 10 năm 2025

Lê Thành Nhân

Chú Thích:

(1) http://www.state.gov

(2) https://www.washingtonpost.com/world/2025/04/30/vietnam-war-50th-anniversary-end-trump/