Giáo hoàng Francis sinh ngày 7/12/1936 tạ thế ngày 21/04/2025 hưởng thượng thọ 89 tuổi. Tên thật của ngài là Jorge Mario Bergoglio, là vị giáo hoàng thứ 266 của Giáo Hội Công giáo Roma và là vị Giáo hoàng người Argentina đầu tiên trong lịch sử.
Ngài sinh tại Buenos Aires thủ đô Argentina trong một gia đình có năm anh em di dân gốc người Ý. Từ lúc nhỏ, Bergoglio đã biết được hai ngôn ngữ Tây Ban Nha và Ý. Bergoglio bắt đầu học Thần Học sau khi đã đổ bằng Thạc Sĩ Hóa Học của Đại học Buenos Aires. Ngày 11/03/1958, ngài gia nhập Dòng Tên ở Argentina. Đến năm 1969, ngài trở thành Linh Mục và sau đó đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau trong Giáo Hội Công Giáo. Từ năm 1998, ngài trở thành Tổng Giám Mục của Tổng giáo phận Buenos Aires. Đến năm 2001, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong ngài làm Đức Hồng Y.

Ngày 13/03/2013, ngài được bầu làm Giáo Hoàng trong một cuộc Mật Nghị Hồng Y sau khi Giáo Hoàng Benedict (Biển Đức XVI) thoái vị vào ngày 28/02/2013, thánh lễ Khai Mạc Sứ Vụ Mục Tử Toàn Thể Hội Thánh (lễ nhậm chức Giáo Hoàng) được cử hành vào ngày 19/03/2013, trùng vào lễ Thánh Giuse. Vì ngài sinh tại Argentina nên ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Châu Mỹ Latinh, đồng thời cũng là vị Giáo Hoàng đầu tiên không phải từ châu Âu kể từ hơn 1200 năm qua (từ Giáo hoàng Gregory III là người Syria là Giáo Hoàng thứ 90 từ năm 731 – 741); Giáo Hoàng Francis và là tu sĩ Dòng Tên đầu tiên làm người kế vị Thánh Phero. Tông hiệu của ngài Francis, cũng là tông hiệu lần đầu tiên được một Giáo Hoàng xử dụng và nó được lấy từ tên của thánh Francis của thành Assisi.

Với tư cách là cá nhân hay là chức sắc tôn giáo, ngài Francis được đánh giá là người khiêm nhường, quan tâm đến người nghèo, và sẵn sàng đối thoại với các tôn giáo khác. Sau khi đắc cử Giáo Hoàng, ngài thể hiện một tác phong giản dị hơn trong làm việc hàng ngày, chẳng hạn ngài chọn nơi cư ngụ là Lưu Xá Thánh Matta (một nhà khách của Vatican) thay vì sống trong căn biệt thự dành riêng cho Đức Giáo Hoàng tại Điện Tông Tòa; mặc áo lễ đơn giản hơn và từ chối mặc chiếc áo choàng sặc sỡ truyền thống dành cho Đức Giáo Hoàng sau khi đắc cử. Trong chuyến viếng thăm đầu tiên tới một xứ đạo, ngài Francis nói “đây là thông điệp mạnh mẽ nhất của Thiên Chúa: tình yêu”. Mặc dù chỉ mới lên lãnh đạo Giáo Hội Công giáo chưa lâu nhưng trong hai năm liên tiếp 2013 và 2014, ngài được tạp chí Forbes xếp hạng ở vị trí thứ 4 trong số những nhân vật quyền lực nhất thế giới va tạp Chí Time chọn ngài là nhân vật của năm 2013.

Thuở thiếu thời

Jorge Mario Bergoglio sinh tại Buenos Aires thủ đô Argentina trong một gia đình có năm người con của một công nhân đường sắt người Ý di dân đến Argentina. Sau khi học tại chủng viện Villa Devoto, ngài gia nhập Dòng Tên vào ngày 11/03/1958 và bắt đầu học thần học sau khi đã có bằng Thạc sĩ hóa học của Đại học Buenos Aires. Ngài cũng hoàn thành cử nhân triết học tại Đại học Maximo San José ở San Miguel vào năm 1963, và sau đó giảng dạy văn học và tâm lý học tại Inmaculada ở Santa Fe\ và Salvador ở Buenos Aires. Có một khoảng thời gian ngài làm nhân viên bảo vệ trong quán bar, nhân viên quét dọn sàn nhà và làm việc trong các phòng thí nghiệm hóa học.

Trước khi làm giáo hoàng

Linh mục Dòng Tên

Bergoglio học tại Chủng viện Inmaculada Concepción ở Villa Devoto, thành phố Buenos Aires, ba năm sau thì gia nhập làm tập sinh Dòng Tên vào ngày 11/03/1958, chính thức làm tu sĩ vào ngày 12/03/1960 với lời khấn tạm. Năm 1967, Bergoglio hoàn thành nghiên cứu thần học và được Tổng Giám mục José Ramón Castellano truyền chức linh mục ngày 13/12/1969. Từ đó, ngài làm giáo sư phân khoa triết học và thần học San Miguel – một chủng viện ở San Miguel, Buenos Aires. Năm 1973, Bergoglio hoàn tất kỳ linh thao tại Alcalá de Henares ở Tây Ban Nha và ngải khấn trọn đời mình cho Dòng Tên vào ngày 22/04. Dòng Tên bầu ngài làm Giám Tỉnh của Dòng tại Argentina từ năm 1973 đến 1979. Đến năm 1980, ngài trở thành giám đốc chủng viện San Miguel, nơi ngài đã được đào tạo từ thời là chủng sinh. Ngài phục vụ trong cương vị đó cho đến năm 1986 rồi sang Đức hoàn thành luận án tiến sĩ. Trở về Argentina, ngài làm linh mục giải tội và linh hướng cho một cộng đồng Dòng Tên tại Córdoba. Khi còn ở Đức, ngài được thấy bức ảnh Đức Mẹ tháo gỡ nút thắt (Mary Untier of Knots) tại Augsburg, ngài mang một bản sao của bức ảnh về Argentina, và từ đó nó đã trở thành một biểu tượng sùng kính Đức Mẹ quan trọng.

Giám mục và Tổng Giám mục

Bergoglio được bổ nhiệm làm giám mục phụ tá của Tổng Giáo phận Buenos Aires vào ngày 20 tháng 5 năm 1992 với Hiệu tòa Auca, lễ tấn phong giám mục cử hành ngày 27/06/1962 do Hồng y Antonio Quarracino, Tổng giám mục của Tổng giáo phận Buenos Aires chủ phong. Ngài đã chọn khẩu hiệu giám mục là Miserando atque eligendo (Cảm thương và lựa chọn).

Khi sức khỏe Tổng Giám Mục Tổng giáo phận Buenos Aires là Hồng y Antonio Quarracino suy yếu, vào ngày 3/06/1997, Ngài chính thức kế vị chức Tổng Giám Mục Buenos Aires vào ngày 28/08/1998. Trên cương vị Tổng Giám Mục Buenos Aires, ngài đã thành lập nhiều giáo xứ mới và tái cấu trúc lại các cơ quan của tổng giáo phận, ngài đi đầu trong các sáng kiến phò sự sống và tạo ra một ủy ban hòa giải các vụ ly hôn. Một trong những sáng kiến mục vụ lớn của tổng giám mục Bergoglio là tăng cường sự hiện diện của Giáo Hội trong các khu nhà ổ chuột của thành phố Buenos Aires. Dưới sự lãnh đạo của ngài, số lượng linh mục được phân bổ làm việc trong các khu ổ chuột tăng lên gấp đôi. Ngải cũng quan tâm mục vụ cho những người Công giáo theo nghi lễ Đông phương.

Ngài được bầu làm chủ tịch của Hội Đồng Giám Mục Argentina hai nhiệm kỳ cho đến năm 2011. Sau đó, kế nhiệm chức vụ này là Tổng Giám mục José María Arancedo của Tổng giáo phận Santa Fe. Ngoài ra ngài còn là thành viên của Liên Hội Đồng Giám Mục Mỹ Latinh (CELAM) và kiêm chức bản quyền cho người Công giáo nghi lễ Đông Phương ở Argentina.

Lên chức Hồng Y

Trong một công nghị diễn ra ngày 21/02/2001, Tổng Giám mục Bergoglio được Giáo Hoàng Gioan Phaolô II phong chức hồng y Hiệu tòa San Roberto Bellarmino (Thánh Robeto Belamino). Trên cương vị hồng y, ngài cũng được bổ nhiệm vào những vị trí hành chính trong Giáo triều Roma như: thành viên Ủy ban Giáo hoàng về châu Mỹ Latinh, thành viên của Hội đồng Giáo hoàng về Gia đình, thành viên của Thánh Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí tích, thành viên của Thánh Bộ Giáo sĩ, thành viên của Thánh Bộ Tu trì và Đời sống tông đồ.

Sau khi Giáo hoàng Gioan Phaolô II qua đời, hồng y Bergoglio nằm trong số 117 Hồng y dưới 80 tuổi đủ điều kiện tham gia vào một Mật Nghị để bầu Giáo Hoàng. Lần đó, Hồng y Joseph Aloisius Ratzinger đăng quang làm Giáo hoàng Benedict (Biển Đức XVI). Tờ báo La Stampa từng cho rằng Hồng y Bergoglio là người có số phiếu bầu gần sát với Hồng y Ratzinger trong mật nghị. Hồng y Bergoglio đã khẩn thiết xin các vị hồng y khác đừng bỏ phiếu cho ngài. Tuy nhiên, kể từ khi Tông hiến Universi Dominici Gregis (điều 44, tập 2) được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phê chuẩn vào 22/02/1996 thì vạ tuyệt thông tuỳ quyền Giáo hoàng (Giáo luật, điều 1399) cho những ai tiết lộ chi tiết về mật nghị thì những việc này mới chỉ là phỏng đoán. Trước đó, ngài đã tham dự tang lễ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II và đảm nhận nhiệm vụ nhiếp chính trong Hồng y Đoàn để quản trị Tòa Thánh và Giáo hội Công giáo Roma trong thời gian trống tòa.

Người ta biết đến Hồng y Bergoglio bởi sự khiêm tốn cá nhân, giáo lý bảo thủ và thúc đẩy công bằng xã hội. Ông có một lối sống đơn giản, chỉ sống trong một căn nhà nhỏ, chứ không phải tại tòa Giám Mục nguy nga tráng lệ. Ông không đi xe hơi riêng mà chỉ dùng các phương tiện giao thông công cộng.

Bầu làm Giáo hoàng

Bergoglio được bầu làm Giáo Hoàng vào ngày 13/03/2013 trong ngày thứ hai của Mật Nghị Hồng Y năm 2013, ngài chọn tông hiệu là Giáo hoàng Francis. Giải thích về điều này, Hồng Y Thomas Rosica, phát ngôn viên của Vatican nói rằng: tân Giáo Hoàng chọn tông hiệu Francis là liên quan đến Thánh Francis thành Assisi nghèo khó, vì ngài vốn sống theo gương thánh nhân này. Một số người ban đầu lầm tưởng rằng vì hồng y Bergoglio là một tu sĩ Dòng Tên nên ông đã chọn tông hiệu Giáo Hoàng là Francis theo Thánh Francis Xavie, cũng là một linh mục Dòng Tên. Nhưng chính ngài giải thích việc chọn tông hiệu này như sau: “ Trong cuộc bầu Giáo hoàng, tôi ngồi bên cạnh Đức Hồng y Claudio Hummes, nguyên Tổng Giám mục Sao Paolo, một người bạn rất thân với tôi, khi tình huống trở nên “nguy hiểm”, ngài an ủi tôi, không sao đâu! Nhưng khi số phiếu bầu đã lên đến 2 phần ba, mọi người vỗ tay vì đã bầu được giáo hoàng. Ngài ôm hôn tôi và nói: “Đừng quên người nghèo”. Lời này đi vào sâu thẳm trái tim tôi: người nghèo, người nghèo! Liên hệ đến người nghèo, gần như ngay lập tức tôi nghĩ về Thánh Francis Assisi. Hồng y Timothy Dolan – một nhân chứng trong mật nghị này cũng xác nhận rằng, ngay sau khi được chọn làm Giáo hoàng, Bergoglio cho biết: “Tôi chọn tên Francis vì yêu quý Thánh Francis thành Assisi”. Vatican cũng đã xác nhận rằng tên chính thức của tân Giáo hoàng là Francis, không phải “Francis I”. Một phát ngôn viên Vatican nói rằng tên này sẽ trở thành Francis I nếu và chỉ khi có thêm Giáo hoàng chọn tông hiệu Francis về sau. Hiện tại, Giáo hoàng Francis thông thạo tiếng Tây Ban Nha (tiếng mẹ đẻ), tiếng Latinh, tiếng Ý và tiếng Đức. Ông cũng nói được tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha dù không trôi chảy. Những lời đầu tiên của ngài nói với công chúng trên cương vị giáo hoàng khi chúc phép lành Urbi et Orbi: “Chào anh chị em thân mến. Tất cả anh chị em cũng biết nghĩa vụ của Mật nghị là bầu ra một Giám mục Roma. Có vẻ như là các hiền huynh Hồng y của tôi đã phải đi đến cùng trời cuối đất để tìm một vị như thế… kết cuộc là… Tôi cảm ơn anh chị em về sự đón tiếp nồng nhiệt đã đến từ cộng đoàn giáo phận Roma. Trước hết tôi xin anh chị em hiệp ý trong lời cầu nguyện cho Đức Giáo Hoàng Danh Dự Benedict thứ 16 của chúng ta.. Tất cả chúng ta hãy hiệp ý cầu nguyện cho ngài, xin Chúa ban phép lành cho ngài và xin Đức Mẹ chở che ngài”

Giáo hoàng Francis hiện chỉ còn một lá phổi do một lá phổi của ông đã bị cắt bỏ sau khi ông trở thành linh mục không lâu. Nguyên nhân của việc này, theo như ngài nói với người viết tiểu sử của ngài là vì khi đó ông bị viêm phổi và ba khối u trong phổi; bệnh tình đe dọa nghiêm trọng tính mạng của ngài trong ba ngày. Các bác sĩ đã quyết định cắt đi một lá phổi, nhưng có vẻ Giáo Hoàng Francis không bị ảnh hưởng nhiều của việc thiếu mất một lá phổi và ngài vẫn sống một cuộc sống khỏe mạnh sau sự kiện này. Các bác sĩ chỉ lo ngại rằng ngài có thể bị suy giảm khả năng hô hấp nếu trong tương lai ngài bị một chứng viêm nhiễm đường hô hấp nào đó.

Phong cách

Ngài Francis là một vị Giáo hoàng bình dị. Ông không phô trương quyền thế. Các điểm khác biệt giữa ngài và vị Giáo Hoàng tiền nhiệm: Ngài chọn nhẫn mạ bạc thay vì nhẫn vàng, dây chuyền thánh giá sắt thay vì vàng, quần đen thay vì trắng, tất đen thay vì trắng và ông chọn giày đen thay vì giày mềm đỏ đặc trưng của chức Giáo Hoàng…

Đức Giáo Hoàng Francis tạ thế

Vào lúc 9 giờ 45 phút (giờ Vatican) sáng ngày 21/04/2025, Đức Hồng Y Nhiếp chính Giáo hội Công giáo Roma, Kevin Joseph Farrell, đã thông báo cho toàn thế giới biết về sự ra đi của Đức Giáo hoàng Francis từ Nhà Thánh Matta bằng những lời sau: “Anh chị em thân mến, với nỗi đau sâu sắc, tôi phải thông báo về sự qua đời của Đức Thánh Cha Francis.

Vào lúc 7 giờ 35 phút sáng nay, Giám mục Roma, Francis, đã trở về nhà Cha. Cả cuộc đời Ngài đã hiến dâng để phục vụ Chúa và Hội Thánh của Người. Ngài đã dạy chúng ta sống các giá trị Tin Mừng với lòng trung tín, can đảm và tình yêu phổ quát, đặc biệt là cho những người nghèo khổ và bị gạt ra bên lề.
Với lòng biết ơn sâu xa vì gương sáng của Ngài như một môn đệ đích thực của Chúa Giêsu, chúng ta phó thác linh hồn Đức Thánh Cha Francis cho tình yêu thương xót vô biên của Thiên Chúa Ba Ngôi.”

Qua đó, Tòa Thánh Vatican xác nhận Đức Giáo Hoàng Francis đã qua đời vào lúc 7 giờ 35 phút Thứ Hai Phục Sinh, ngày 21/04/2025, ở tuổi 89 tại dinh thự của Ngài ở Nhà Thánh Matta của Vatican.

Những ngày cuối đời của Đức Hồng Y Francis

Trước khi qua đời, Giáo hoàng Francis đã xuất hiện trong lễ Phục Sinh ngày 20/4 cũng như có một cuộc gặp ngắn với Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance.
Dù đã chống chọi với bệnh viêm phổi trong nhiều tuần, nhưng sức khỏe của ông vẫn không thể hồi phục. Theo thông báo từ Vatican, ngài từng hai lần bị suy hô hấp cấp tính vào ngày 3/3, phải thở máy không từ ngày 14/2 và nằm bệnh viện hơn hai tuần trước khi về nơi an nghỉ cuối cùng.
Ngay sau khi tin buồn ngài Hồng Y Francis được công bố, các nghi lễ truyền thống tại Vatican chính thức bắt đầu. Hồng y Kevin Joseph Farrell, 77 tuổi là người sẽ đảm nhiệm giám sát các bước chuẩn bị ban đầu.

Chín ngày quốc tang

Vatican sẽ tuyên bố thời gian quốc tang kéo dài chín ngày. Trong khoảng thời gian này, nhiều buổi lễ tưởng niệm sẽ được tổ chức. Chính phủ Ý cũng có thể tuyên bố ngày quốc tang riêng để tưởng niệm sự ra đi của Giáo Hoàng Francis.

Lễ tang Giáo hoàng Francis dự kiến sẽ được tổ chức trong vòng 4–6 ngày sau khi ngài qua đời.

Thi hài của Giáo Hoàng được đặt trong quan tài gỗ lót lớp kẽm duy nhất, thay vì ba lớp quan tài truyền thống thể hiện sự giản dị, đúng với nguyện vọng cá nhân của ông. Bên trong quan tài, theo nghi lễ sẽ đặt một túi tiền xu đúc cùng rogito – tài liệu ngắn tóm lược cuộc đời cùng thành tựu của ngài.

Thi hài ngài sẽ được đưa đến Vương Cung Thánh Đường Thánh Phero để các tín hữu và nguyên thủ các quốc gia đến viếng. Vương cung thánh đường Đức Bà Cả được cho là nơi an nghỉ cuối cùng của Giáo hoàng Francis.

Mật nghị hồng y: Chuẩn bị cho một giáo hoàng mới

Khoảng 15–20 ngày sau tang lễ, Hồng y đoàn sẽ triệu tập mật nghị hồng y để bầu tân giáo hoàng. Chỉ với ác hồng y dưới 80 tuổi (tối đa khoảng 120 người) mới đủ điều kiện tham gia bỏ phiếu. Dù Hồng y Giovanni Battista Re, 91 tuổi – hiện là Trưởng khoa Hồng y đoàn nhưng ông sẽ không tham mật nghị vì đã quá tuổi.

Mật nghị diễn ra tại Nhà nguyện Sistine dưới điều kiện bảo mật nghiêm ngặt. Nếu không có ứng viên nào đạt đủ hai phần ba số phiếu, toàn bộ phiếu sẽ bị huỷ và khói đen bay lên báo hiệu. Ngược lại, khi khói trắng xuất hiện, thế giới sẽ biết rằng, có một tân giáo hoàng đã được chọn.

Sau khi ứng viên được bầu chấp nhận chức vụ và chọn tên hiệu, Hồng y lớn tuổi sẽ bước ra ban công Vương Cung Thánh Đường Thánh Phero và tuyên bố: “Habemus Papam” – “Chúng ta đã có giáo hoàng”.

Có thể nói, sự ra đi của Giáo hoàng Francis đánh dấu một thời khắc quan trọng trong lịch sử Giáo Hội Công Giáo. 

Các chi tiết cụ thể hơn về lễ tang và mật nghị hồng y sẽ được Vatican công bố trong thời gian sớm nhất.

Tổng hợp trên các mặt báo và trang wikipedia của admin https://vietquoc.org