Báo chí Mỹ tường trình từ Thủ đô Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ: Nga và Ukraine đã có vòng đàm phán trực tiếp lần thứ hai diễn ra trong một thời gian ngắn tại Istanbul vào thứ Hai ngày 2/06/2025, họ đồng ý trao đổi những người lính đã chết và bị bắt. Ngoài ra không có tiến triển nào về việc chấm dứt chiến tranh hoặc thậm chí là đồng ý ngừng bắn ở Ukraine.

Cuộc họp hôm thứ Hai (02/06), được tổ chức tại Cung điện Ciragan xa hoa của Istanbul, bắt đầu bằng bài phát biểu của Bộ trưởng Ngoại Giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, người đã cảm ơn Hoa Kỳ đã tạo điều kiện cho cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine. Tuy nhiên, Washington không cử đại diện đến tham dự tại Istanbul.

“Sự ủng hộ và niềm tin của Hoa Kỳ vào các cuộc đàm phán này rất quan trọng”, Fidan nói thêm rằng “quyết tâm thiết lập hòa bình của Tổng thống Donald Trump đã mở ra một cơ hội mới”.

Người cầm đầu phái đoàn Ukraine, Bộ trưởng Quốc Phòng Rustem Umerov cho biết: Nga không đồng ý ngừng bắn vô điều kiện trong 30 ngày, đó là yêu cầu chính của Ukraine về việc thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình. Thứ hai là thiết lập một cuộc gặp song phương giữa Zelensky và Putin, hai người lãnh đạo cao nhất của hai nước, cả hai đều không nghe nói tới. Tuy nhiên, cả hai bên đều đồng ý trao đổi tù nhân chiến tranh gồm những chiến binh bị thương nặng, tù binh dưới 25 tuổi và thi thể của 6,000 binh sĩ tử trận của mỗi bên. Umerov nói thêm rằng Ukraine đề xuất tổ chức một vòng đàm phán khác vào cuối tháng 6.
Tại văn phòng tổng thống Ukraine lộ tin vào tối thứ Hai 2/06 cho biết “một định dạng nhất định” ở cấp tổng thống đang được thảo luận, bao gồm một cuộc họp bốn bên giữa các nhà lãnh đạo Ukraine, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Hoa Kỳ. “Điều này rất quan trọng để đạt được tiến triển trong quá trình đàm phán. Chúng tôi đã nói với Nga trong một thời gian rất dài rằng cuộc chiến này phải chấm dứt và toàn thế giới ủng hộ việc đó”, Umerov nói. “Nếu Nga nghiêm chỉnh về việc chấm dứt chiến tranh, họ sẽ tiến hành việc này. Nếu không, các lệnh trừng phạt quốc tế sẽ phải theo sau”.

Sau vòng đàm phán đầu tiên vào giữa tháng 5/2025, hai bên đã đồng ý trao đổi biên bản ghi nhớ, trong đó nêu rõ các điều kiện tương ứng của họ để chấm dứt chiến tranh. Ukraine đã đệ trình đề xuất của mình trước cuộc họp ở thủ đô Istanbul ngày 2/06, trong khi Nga trình bày phiên bản của mình trong lúc đàm phán.

Bộ Trưởng Umerov đòi trả lại trẻ em của Ukraine bị lực lượng Nga bắt giữ ở các vùng bị Nga chiếm đóng ở phía đông. Ukraine đã cung cấp cho Nga danh sách hàng trăm trẻ em đã bị bắt về Nga, ông nói: “Nếu Nga thực sự cam kết với tiến trình hòa bình, thì việc trả lại ít nhất một nửa số trẻ em trong danh sách này sẽ là một dấu hiệu tích cực”.

Điểm đó dường như đã làm tăng thêm tranh cải cho các cuộc đàm phán, vì người cầm đầu phái đoàn Nga, cựu bộ trưởng văn hóa Vladimir Medinsky, đã cáo buộc Ukraine “đang dàn dựng một vở kịch nhằm vào những người châu Âu nhân đạo”.

Medinsky nói “Nếu bạn muốn ai đó rơi nước mắt, hãy cho một đứa trẻ, tốt hơn, một đứa trẻ bồng một chú mèo con”. Trên thực tế, chúng ta đang nói về hàng chục đứa trẻ. Đây là những đứa trẻ chưa từng bị ai bắt cóc. Không có một đứa trẻ nào bị bắt cóc. Có những đứa trẻ được những người lính Nga cứu bằng cả mạng sống của mình, và chúng tôi đang tìm kiếm cha mẹ của chúng.

Nga đã nhiều lần phủ nhận việc Nga cưỡng ép đưa trẻ em khỏi các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Ukraine. Mặc dù vào năm 2023, Tòa Án Hình Sự Quốc Tế ở Hà Lan ICC đã ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin và người phụ trách trẻ em bà Maria Lvova-Belova về tội ác “trục xuất bất hợp pháp” và “chuyển giao bất hợp pháp” trẻ em khỏi Ukraine.

Medinsky xác nhận rằng các thỏa thuận về trao đổi tù nhân và thi thể đã đạt được và đề nghị thêm đề xuất một lệnh ngừng bắn ngắn từ hai đến ba ngày dọc theo tiền tuyến để thu hồi các thi thể chiến binh đã chết. “Thời tiết hiện đang nóng và tình trạng mất vệ sinh đang xuất hiện”.

Ông Medinsky cho biết thêm Nga nhìn chung “hài lòng” với vòng đàm phán thứ hai.

Zelensky nói sau hội nghị thượng đỉnh của Bucharest Nine và các nước Bắc Âu tại Vilnius, Litva: “Ngừng bắn phải là để ngăn chặn việc các thi thể xuất hiện ngay từ đầu. Đối với họ, đó chỉ là một khoảng dừng ngắn trong cuộc chiến”,  “Toàn bộ trò chơi hai hoặc ba ngày này chỉ là lời nói suông”.

Các cuộc đàm phán lần thứ hai diễn ra chỉ một ngày sau khi Ukraine tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái chưa từng có nhắm vào các căn cứ quân sự không quân chiến lược của Nga. Đó là chiến dịch có tên “Spider web” nhắm vào những sân bay chiến lược ở các vùng xa xôi trong lục địa Nga, bao gồm cả ở Siberia. Theo cơ quan tình báo Ukraine, các máy bay không người lái đã được bí mật đưa vào Nga trong nhiều tháng trước khi thực hiện.

Các giới chức Nga lên án vụ tấn công là “hành động khủng bố”, và một số nhà bình luận ủng hộ Nga buộc tội Ukraine cố gắng phá hoại các cuộc đàm phán, kêu gọi Nga trả đũa mạnh tay.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan cho biết: “cuộc họp vẫn diễn ra bất chấp biến cố tấn công của Ukraine thực hiện ngày hôm qua, tự nó đã là một thành công quan trọng”, 

Trước các cuộc đàm phán vào thứ Hai tại Istanbul, các quan chức Ukraine đã gặp gỡ các cố vấn từ các đồng minh châu Âu là Đức, Ý và Anh.

Mặc dù những cam kết của Hoa Kỳ đối với quốc phòng của Ukraine dường như đang dao động, nhưng châu Âu ngày càng lên tiếng ủng hộ Ukraine và về những nguy cơ của Nga. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết hôm thứ Hai rằng mối đe dọa từ Nga không thể bị bỏ qua khi ông công bố các kế hoạch chi tiêu quốc phòng được mong đợi từ lâu.

Anh “rất cảnh giác mối đe dọa liên tục từ Nga, cho dù mối đe dọa đó đang tiếp diễn ở Ukraine hay rộng hơn”, ông nói từ Scotland.

Zelensky phát biểu tại Vilnius rằng “nếu Nga biến cuộc họp ở Istanbul thành lời nói suông, thì phải có một cấp độ gây áp lực mới”, với hy vọng rõ ràng là sẽ khôi phục nỗ lực của các nước châu Âu nhằm đưa ra một gói trừng phạt khắc nghiệt mới đối với Nga vốn đã bị cản trở bởi sự miễn cưỡng của Trump trong việc áp đặt các hạn chế mới đối với Moscow.

Zelensky nó thêm “Các lệnh trừng phạt mới: không chỉ từ châu Âu. Chúng ta cần phải làm việc về các lệnh trừng phạt chung ở cấp độ [Bảy nước giàu nhất thế giới G7], bao gồm Hoa Kỳ và mọi người trên thế giới muốn có hòa bình”. “Điều rất quan trọng là mỗi đối tác của chúng ta đều ủng hộ chính xác cách tiếp cận này”.

Chính quyền của TT Trump, vốn thúc đẩy các cuộc đàm phán trực tiếp diễn ra, ngày càng thất vọng vì các cuộc đàm phán không đạt được tiến triển. Hoa Kỳ đã đề xuất lệnh ngừng bắn vô điều kiện trong 30 ngày, điều mà Ukraine đã đồng ý nhưng Nga thì không, với việc Putin nói rằng cần phải giải quyết nhiều thông số trước khi chấm dứt bất kỳ hành động thù địch nào và thay vào đó đề xuất đàm phán trực tiếp. Trong những ngày kể từ vòng đàm phán đầu tiên tại Istanbul, hai bên đã trao đổi các đợt tấn công bằng máy bay không người lái dữ dội. Nga cũng đã phóng tên lửa đạn đạo tấn công các thành phố của Ukraine.

Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã nhiều lần tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ rút khỏi tiến trình này nếu các cuộc đàm phán tiếp tục bị đình trệ.

Trong khi đó, Ukraine đang chuẩn bị phòng thủ cho một cuộc tấn công khác của Nga vào mùa hè này, nhằm chiếm giữ khu vực Donetsk phía đông của Ukraine, một mục tiêu quan trọng mà Nga đã tìm cách chiếm giữ kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Theo Washington Post