Thêm đây, để ai ở ngoài nước Mỹ hiểu về nền dân chủ của Mỹ điều hành như thế nào? Chúng ta thường nghe ở Washington DC có các Dân Biểu và Thượng Nghị Sĩ (TNS) ở Hạ Viện và Thượng Viện Hoa Kỳ đó là Dân Biểu và TNS Liên Bang. Do đâu có số dân biểu và TNS đó? “Điều I, Mục II của Hiến pháp quy định rằng mỗi tiểu bang [ở Hoa Kỳ] phải có ít nhất một Dân Biểu Liên Bang, tổng số Dân Biểu đại biểu của một tiểu bang tại Hạ Viện Liên Bang Hoa Kỳ phụ thuộc vào dân số của tiểu bang đó. Số lượng Dân biểu cũng không được vượt quá một cho mỗi ba mươi nghìn người”.

Về TNS Liên Bang của các tiểu bang dù rộng hay hẹp, đông dân hay thưa đều có 2 TNS liên bang.

Đó là chuyện liên bang Hoa Kỳ, còn tiểu bang thì sao?

Không giống Thượng Nghị Sĩ Liên Bang chỉ có hai người cho mỗi tiểu bang, số ghế TNS tiểu bang dựa vào dân số và luật lệ của tiểu bang đó đặt ra, nên số TNS tiểu bang có rất nhiều, thường từ khoảng 20 đến hơn 60 Thượng nghị sĩ tuỳ theo mức độ dân số và hiến pháp tiểu bang quy định (như California 40 TNS, Texas 31 TNS, New York 63 TNS, Nevada 21 TNS …). Dân biểu tiểu bang (State Representative) ở Hoa Kỳ được bầu bằng hình thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp (direct popular vote) tại khu vực bầu cử hạ viện của tiểu bang.

Cách điều hành của tiểu bang thì cũng giống như Liên Bang. Ngành Lập pháp gồm hai viện, hạ viện và thượng viện của tiểu bang, Hành Pháp có thống đốc tiểu bang (như Tổng Thống, gọi là Thống Đốc) và tư pháp thì có Bộ Tư Pháp của Tiểu Bang đứng đầu là Bộ Trưởng Tư Pháp Tiểu Bang.

Trở lại vấn đề Tiểu Bang Texas tại sao có chuyện lùng bùng. Sở dĩ như vậy vì tại tiểu bang này có một số dân biểu của đảng Dân Chủ bỏ đi ra tiểu bang khác nên khi họp không đủ túc số quyết định, cuộc họp bị đình lại không thể thông qua một số quyết định cần thiết, có ý kiến đòi FBI vào cuộc bắt họ trở về Texas do đó có lời đồn lung tung. Sự thật xẩy ra như sau:

Ở Quốc Hội Texas, hiện đã bước vào tuần thứ hai của một cuộc bỏ phiếu bất thành do hơn 50 dân biểu tiểu bang thuộc đảng Dân Chủ tại Hạ Viện Texas đã rời khỏi tiểu bang này mục đích ngăn chặn việc thay đổi địa phận mới về các “district” bầu cử quốc hội của tiểu bang Texas do Đảng Cộng Hòa hậu thuẫn, nếu làm như vậy sẽ mang lại lợi thế cho Đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử quốc hội liên bang giữa nhiệm kỳ Tổng Thống sẽ xẩy ra vào cuối năm 2026.

Việc không đủ túc số cần thiết tại hạ viện Texas, vốn đã gây xôn xao dư luận toàn quốc và thậm chí còn khiến các tiểu bang khác do Đảng Dân Chủ lãnh đạo phải e ngại các nỗ lực phân chia lại khu vực bầu cử của mình giống như đang diễn ra trong tình hình Cơ Quan Lập pháp Texas đang phải đối mặt. Với chương trình nghị sự dày đặc của kỳ họp đặc biệt của Thống Đốc Greg Abbott. Chỉ còn hơn một tuần nữa là kết thúc, với tốc độ này, tình trạng bế tắc lập pháp đồng nghĩa với việc có thể sẽ không có một dự luật nào được thông qua để thống đốc làm việc họp kết thúc.

Nhìn chung, rất nhiều lần xảy khi Đảng Dân Chủ Texas lần đầu tiên quyết định bỏ trống ghế của họ tại tòa nhà quốc hội Texas. Cho dù bạn đã theo dõi mọi diễn biến của câu chuyện hay chỉ mới bắt đầu theo dõi, đây là cái nhìn tổng quát về những gì đã xảy ra cho đến nay và những gì mong đợi tiếp theo.

Họ đang ở đâu?

Vào tháng 6/2025, khi Thống Đốc Abbott lần đầu tiên nói rằng ông dự định triệu tập các nhà lập pháp trở lại Austin để tham dự một phiên họp đặc biệt, có vẻ như trọng tâm chính sẽ là quy định của tiểu bang về THC (ảnh hưởng về thuốc) tiêu thụ.

Nhưng trong khoảng thời gian từ đó đến khi thống đốc chính thức triệu tập phiên họp đặc biệt, mọi thứ đã thay đổi. Thứ nhất, tiểu bang đã bị ảnh hưởng bởi trận lũ lụt lịch sử vào đầu tháng 7/2025. Thứ hai, Tổng Thống Donald Trump bày tỏ mong muốn Texas vẽ lại bản đồ quốc hội, với hy vọng rằng các ranh giới khu vực mới sẽ mang lại cho Đảng Cộng Hòa được năm ghế Dân Biểu Liên Bang tại Hạ Viện Hoa Kỳ.

Trước khi phiên họp đặc biệt khai mạc vào ngày 21 tháng 7, năm 2025 các dân biểu tiểu bang đảng Dân Chủ Texas đã lên tiếng phản đối việc phân chia lại khu vực bầu cử, khẳng định rằng khả năng vi phạm quy định về số lượng đại biểu là điều không thể tránh khỏi.

“Đảng Dân Chủ sẽ để ngỏ mọi lựa chọn”, Dân biểu Gene Wu, nhà lập pháp Houston, chủ tịch Hội đồng Dân Chủ Hạ Viện Tiểu bang Texas, phát biểu tại một cuộc họp báo ngay trước khi các nhà lập pháp tái nhóm họp: “Chúng tôi sẽ thực hiện bất kỳ biện pháp nào cần thiết để bảo vệ cộng đồng và bảo vệ tiểu bang”.

Các đảng viên Dân Chủ Hạ Viện cũng khẳng định rõ ràng rằng họ tin rằng việc giải quyết vấn đề khắc phục hậu quả lũ lụt nên là trọng tâm chính của phiên họp đặc biệt.

“Chúng tôi sẽ xem xét liệu họ có tổ chức phiên điều trần về lũ lụt trước hay không. Chúng tôi sẽ xem xét liệu họ có trình dự luật đó lên chúng tôi trước hay không”, Wu nói.

Mặc dù các ủy ban lập pháp đã tổ chức các phiên điều trần về cứu trợ và phòng chống lũ lụt, nhưng ngay từ đầu phiên họp đặc biệt, đã có nhiều phiên điều trần hơn về việc phân chia lại khu vực bầu cử. Mặc dù phần lớn các lời khai tại các phiên điều trần đó đều phản đối việc phân chia lại khu vực bầu cử và có một cuộc biểu tình tại Điện Capitol, Hạ Viện Texas do Đảng Cộng Hòa kiểm soát vẫn tiếp tục phiên điều trần.

Một ngày sau khi một ủy ban Hạ Viện thông qua dự luật kèm theo bản đồ quốc hội mới, Dự luật Hạ Viện số 4, một liên minh các thành viên Hạ Viện thuộc Đảng Dân Chủ đã tuyên bố rời khỏi tiểu bang Texas.

Những lời đe dọa, cả những vụ kiện đang lan rộng

Sau khi Đảng Dân Chủ rời khỏi tiểu bang Texas để phá vỡ quy định về số lượng đại biểu, những lời đe dọa bắt đầu xuất hiện từ các nghị sĩ Cộng Hòa hàng đầu của Texas như Thống đốc Abbott và Ken Paxton — và nhiều lời đe dọa trong số đó rất nghiêm trọng.

Đầu tiên là lệnh bắt giữ họ. Thứ Hai tuần trước, ngay sau khi lệnh phá vỡ được công bố, chỉ có 6/62 nhà lập pháp Dân Chủ của Hạ Viện Texas đến làm việc. Kể từ đó, cảnh sát tiểu bang đã cố gắng thực hiện lệnh bắt giữ đối với một số nghị sĩ Dân Chủ đã rời khỏi tiểu bang.

Dân biểu Josey Garcia của San Antonio, hiện đang ở Chicago, cho biết trong một cuộc họp báo hôm thứ Hai rằng các sĩ quan của Sở An Toàn Công Cộng Texas đã đến nhà bà để tìm kiếm bà. Đối với bà, đó là một sự lãng phí nguồn lực và tiền bạc.

Garcia chỉ trích tiểu bang vì “cử bốn cảnh sát không mang phù hiệu đến nhà tôi, nơi mà các người biết tôi có con nhỏ có nhu cầu đặc biệt, và một người chồng bị PTSD (Post-traumatic stress disorder), và các người biết tôi không ở trong tiểu bang… Các người sẽ làm suy yếu nguồn lực của chúng tôi để thực hiện vở kịch biểu diễn này.”

Garcia và những đảng viên Dân Chủ khác đã rời khỏi tiểu bang, đến Illinois, California và Massachusetts, đang phải đối mặt với khoản tiền phạt mỗi ngày là 500 đô la.

Những lệnh bắt giữ đó vẫn chưa dẫn đến sự trở lại của bất kỳ đảng viên Dân Chủ nào. Vì vậy, vào thứ Ba tuần trước, Thống đốc Abbott đã tăng mức phạt nghiêm khắc hơn, cùng với việc đệ đơn kiến nghị khẩn cấp để bãi nhiệm Dân biểu Gene Wu khỏi ghế Hạ Viện tiểu bang Texas vì điều mà Abbott gọi là hành vi từ bỏ chức vụ của mình.

Bộ Trưởng Tư Pháp Tiểu Bang Texas Ken Paxton cũng đang cố gắng thuyết phục đảng Dân Chủ quay trở lại tiểu bang. Thứ Sáu tuần trước, ông đã đệ đơn kiện tương tự lên Tòa Án Tối Cao Texas, yêu cầu bãi nhiệm 13 nghị sĩ đảng Dân Chủ vi phạm quy định về số lượng đại biểu, bao gồm cả Wu.

“Những kẻ hèn nhát này đã cố tình phá hoại tiến trình hiến pháp và vi phạm lời thề mà họ đã thề sẽ tuân thủ khi nhậm chức”, Paxton phát biểu hôm thứ Sáu. “Cuộc nổi loạn bên ngoài tiểu bang của họ không thể không bị kiểm soát, và công việc của Texas phải được tiếp tục.”

Cả Paxton và Abbott đều nói rằng đảng Dân Chủ đang từ bỏ chức vụ của họ bằng cách không tham dự phiên họp đặc biệt. Tuy nhiên, Dân biểu Gene Wu vẫn nhất quán không đồng ý.

“Việc từ chối để thống đốc không đủ số lượng đại biểu tham dự phiên họp không phải là từ bỏ chức vụ; đó là việc tôi thực hiện lời thề”, lãnh đạo Nhóm Nghị sĩ đảng Dân Chủ Hạ Viện Texas phát biểu tuần trước.

Ngay cả Tổng Thống Trump cũng đã vào cuộc. Ông đã lên tiếng vào đầu tuần trước, nói với các phóng viên rằng FBI “có thể phải” can thiệp. Bình luận của TT Trump được đưa ra sau khi Thượng Nghị Sĩ liên bang cùa tiểu bang Texas John Cornyn viết thư cho FBI yêu cầu họ hỗ trợ truy tìm các nhà lập pháp mất tích.

Kể từ đó, Thượng Nghị Sĩ Cornyn [1 trong hai TNS của Texas) đã thông báo rằng yêu cầu này đã được chấp thuận.

Đảng Dân Chủ đang hướng tới một phiên họp đặc biệt thứ hai. Thống đốc Texas Abbott cũng vậy.

Nếu Đảng Dân Chủ hy vọng kéo dài phiên họp đặc biệt này, họ có thể sẽ quay lại đúng điểm xuất phát ban đầu.

Thống đốc Abbott đã nói rằng, nếu các lệnh bắt giữ không được thực hiện hoặc các dân biểu tiểu bang Đảng Dân Chủ không trở lại trước khi phiên họp đặc biệt này kết thúc vào tuần tới – ông sẽ chỉ cần triệu tập một phiên họp đặc biệt khác.

“Điều này có thể kéo dài hàng năm trời”, Abbott nói trong một lần xuất hiện trên FOX News vào Chủ nhật.

“Tôi được phép triệu tập một phiên họp đặc biệt cứ sau 30 ngày. Nó kéo dài 30 ngày. Và ngay khi phiên họp này kết thúc, tôi sẽ triệu tập một phiên họp khác, rồi một phiên họp khác, rồi một phiên họp khác nữa, rồi một phiên họp khác nữa”, Abbott nói.

Lãnh đạo phe thiểu số Hạ Viện Texas, Dân biểu Gene Wu, cho biết đảng của ông sẵn sàng cho một phiên họp khác.

“Chúng tôi hy vọng rằng kỳ họp đặc biệt tiếp theo sẽ không phải là một kỳ họp tham nhũng nữa”, Wu phát biểu hôm thứ Hai từ Chicago. “Nếu ông ta chỉ triệu tập một kỳ họp đặc biệt khác để làm những việc ích kỷ, những việc vì lợi ích của ông ta, những việc vì lợi ích của bè phái thì đó là quyền của ông ta.”

Chưa rõ bên nào sẽ thắng trong cuộc tranh luận lập pháp này. Nhưng với hơn một tuần nữa là kết thúc kỳ họp đặc biệt này, dường như không có dự luật nào – bản đồ quốc hội hay bất kỳ dự luật nào khác – sẽ sớm được thông qua tại tòa nhà quốc hội.

Tổng hợp https://vietquoc.org