Đến lúc TT Trump tạo sức ép để Putin nghiêm chỉnh ngồi vào đàm phán hòa bình cho Ukraine

Sau khi trải thảm đỏ cùng với những máy bay tối tân dàn chào gồm bom B-2 Spirit và F-35, thì những gì hội nghị thượng đỉnh Tổng Thống Trump-Putin ở Alaska xem như bay theo chiều gió. Suốt tháng 8/2025, Putin tiếp tục leo thang tội ác chiến tranh ở Ukraine. Thật rõ ràng: Vladimir Putin đã đáp trả sự đón tiếp nồng hậu của Tổng Thống Trump bằng những biển máu trong đó gồm những cái chết vô nghĩa của hàng ngàn thanh niên Nga-Ukraine trên bãi chiến trường và pháo kích bừa bãi vào thành phố giết dân lành vô tội.

Khi đi Tổng thống Hoa Kỳ đi Alaska đến Hội Nghị Thượng Đỉnh Nga-Mỹ, ông mang theo lời hứa Nga sẽ nhận “hậu quả trầm trọng” nếu họ không đồng ý ngừng bắn ở Ukraine. Kể từ khi rời hội nghị thượng đỉnh Alaska chưa nóng đít, Putin đã ra lệnh phóng hàng ngàn máy bay không người lái và hỏa tiễn nhắm vào người dân Ukraine và các khu vực dân cư xa trận tuyến, giết chết và làm bị thương hàng ngàn đàn bà và trẻ em Ukraine, trong đó có một cuộc tấn công vào thủ đô Ukraine – Kyiv ngày 28/08/2025 đã giết chết hơn 20 thường dân, bao gồm 4 trẻ em, và làm bị thương 48 thường dân người khác.

Chưa đầy một tuần sau hội nghị thượng đỉnh Alaska, một cuộc tấn công của Nga vào ngày 21/8 đã phá hủy một nhà máy điện tử và hàng tiêu dùng của Mỹ gần biên giới Hungary ở miền tây Ukraine. Đó không phải là do đạn lạc mà nói lên sự khinh miệt Washington DC. Hôm sau, Tổng Thống Trump nói rằng ông “không hài lòng về điều đó” và đã đe dọa trừng phạt Nga nếu hòa bình không tiến triển trong vòng hai tuần. 

Tuy nhiên, Putin vẫn chưa phải trả giá. Kể cả việc Putin đã lờ đi lời cam kết rõ ràng với Tổng Thống Trump rằng ông sẽ gặp Tổng thống Ukraine Zelensky và tiếp tục tìm kiếm hòa bình. Tuần trước, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo Nga và Ukraine sẽ không xảy ra.

Vào thứ Hai, sau hội nghị thượng đỉnh Alaska, bảy nhà lãnh đạo châu Âu đã đến thăm Tòa Bạch Ốc. Chuyến thăm đã mở ra một con đường rõ ràng cho mục tiêu chung nhằm ngăn chặn tham vọng bành trướng của Putin.

Trước tiên, Tổng Thống Trump nên nhanh chóng bật đèn xanh cho dự luật trừng phạt của Thượng Viện Hoa Kỳ. Đạo luật Trừng Phạt Nga năm 2025 (S.1241), với hơn 80 quốc gia đồng bảo trợ, đề xuất các biện pháp trừng phạt đáng kể đối với Nga, bao gồm thuế quan 500% đối với hàng hóa có nguồn gốc xuất phát từ Nga và hàng nhập khẩu từ các quốc gia mua năng lượng của Nga, lệnh cấm đầu tư và xuất khẩu của Hoa Kỳ vào lĩnh vực năng lượng của Nga, và đóng băng tài sản đối với các tổ chức tài chính của Nga.

Dự luật này nhắm vào các lĩnh vực năng lượng và tài chính của Nga và tạo cho Tổng Thống Hoa Kỳ đòn bẩy để áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt nếu Nga tiếp tục gây hấn hoặc từ chối đàm phán hòa bình Ukraine một cách thiện chí. Đã đến lúc Tổng Thống Trump yêu cầu Quốc Hội thông qua dự luật, ký ban hành, thực thi và củng cố nó. Cho đến nay, chính quyền Tổng Thống Trump chỉ nhắm vào Ấn Độ bằng thuế quan để trừng phạt nước này vì đã mua dầu của Nga. Điều đó khiến Ấn Độ xa lánh, không gây đủ tổn hại cho người Nga, và không ảnh hưởng đến Trung Cộng, một quốc gia mà nếu không có nó, Putin sẽ không thể tiếp tục cuộc chiến tranh dai dẳng ở Ukraine.

“Xuất khẩu năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ, vẫn là huyết mạch của Nga mặc dù chúng đang bị suy giảm”, Kimberly Donovan, giám đốc Sáng kiến ​​Quản Lý Kinh tế của Hội đồng Đại Tây Dương, gần đây đã viết khi tranh luận về việc chính quyền Tổng Thống Trump áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với dầu mỏ của Nga. “Putin, theo nghĩa đen, không thể để mất phần doanh thu dầu mỏ còn lại của mình”.

Tiếp theo, Tổng Thống Trump cần bảo đảm an ninh của Hoa Kỳ để hỗ trợ Ukraine cùng với các đồng minh châu Âu. “Khi nói đến an ninh, sẽ có rất nhiều sự giúp đỡ” từ Hoa Kỳ, Tổng Thống Trump nói với các phóng viên trong chuyến thăm Tòa Bạch Ốc với các nhà lãnh đạo châu Âu. “Họ là tuyến phòng thủ đầu tiên, bởi vì họ ở đó”, ông nói về các nhà lãnh đạo châu Âu. “Nhưng chúng tôi cũng sẽ giúp đỡ họ. Chúng tôi sẽ tham gia.”

Đã đến lúc biến những lời đó thành hiện thực, chuyển từ những cam kết mơ hồ sang các cam kết hành động: ISR (tình báo, giám sát và trinh sát), đạn dược, hỏa tiễn và vũ khí phòng không từ châu Âu với sự hỗ trợ của Hoa Kỳ.

Đằng sau cam kết chi tiêu quốc phòng mới của NATO tại hội nghị thượng đỉnh NATO năm nay là sự phân công rõ ràng: Châu Âu cung cấp hàng loạt, trong khi Hoa Kỳ cung cấp những nguồn lực hỗ trợ mạnh mẽ. Đã đến lúc áp dụng tầm nhìn đó vào Ukraine. (Cũng có những báo cáo trên phương tiện truyền thông cho rằng lính hợp đồng Mỹ có thể được khai triển tới Ukraine).

Cuối cùng, đã đến lúc Tổng Thống Trump dỡ bỏ các hạn chế đối với việc cho phép Ukraine xử dụng vũ khí tầm xa của Mỹ để tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga. Anh và Pháp đã cho phép Ukraine tự do tấn công các mục tiêu quân sự và liên quan đến quân sự như vậy – các bãi phóng, sân bay, trung tâm hậu cần – với lý do đơn giản rằng nếu không làm vậy, họ sẽ tạo ra nơi ẩn náu cho những kẻ sát hại Ukraine. Tổng Thống Trump thậm chí gần đây còn chỉ trích cựu Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden vì ông “không muốn để Ukraine ĐÁNH TRẢ, mà chỉ PHÒNG THỦ”. Tuy nhiên, tờ Wall Street Journal gần đây đưa tin rằng Ngũ Giác Đài của chính Tổng Thống Trump đã tiếp tục cách tiếp cận của Biden bằng cách ngăn Ukraine xử dụng Hệ thống Hỏa tiễn Chiến thuật Lục quân do Mỹ sản xuất, hay ATACMS, cho các cuộc tấn công như vậy.

Có những dấu hiệu đáng mừng cho thấy cách tiếp cận này đang thay đổi. Vào thứ Sáu, Đại sứ Hoa Kỳ tại NATO Matt Whitaker phát biểu với Fox News, “Chúng tôi đang cung cấp một số khả năng tấn công sâu hơn và rất có thể Ukraine sẽ xử dụng chúng.”

Tổng Thống Trump muốn lịch sử ghi nhớ ông. Cuộc chiến ở Ukraine mang đến cho ông một cơ hội xứng đáng với giải Nobel Hòa bình. Nếu một Ukraine có chủ quyền và an ninh nổi lên từ cuộc xung đột, điều đó sẽ vang vọng vượt xa châu Âu – đến Bắc Kinh, Tehran, Bình Nhưỡng và mọi đối thủ đang cân nhắc quyết tâm của Hoa Kỳ. Sẽ cần áp lực tối đa – các biện pháp trừng phạt, cam kết quân đội châu Âu, bảo đảm an ninh của Hoa Kỳ và các cuộc tấn công tầm xa – để chấm dứt cuộc chiến này theo các điều khoản bảo đảm hòa bình và bảo vệ tự do của Ukraine.

Sau hội nghị thượng đỉnh Alaska, Tổng Thống Trump không còn nghi ngờ gì nữa về người mà ông đang đối phó là Putin. Sau chuyến thăm lịch sử của châu Âu tới Tòa Bạch Ốc, cũng không còn nghi ngờ gì nữa về các tiêu chí cho thành công. Đã đến lúc chính quyền Tổng Thống Trump phải làm rõ trách nhiệm của ai trong cuộc chiến này.

“Có thể rõ ràng hơn bao nhiêu rằng Nga là rào cản cho hòa bình?”, tờ Wall Street Journal đã viết trong một bài xã luận tuần trước. “Lúc này, ông Tổng Thống Trump chắc chắn có thể nói với cử tri rằng ông đã cố gắng hết sức để thuyết phục ông Putin đi đến hòa bình. Nỗ lực đó đã thất bại. Chiến lược tiếp theo, một chiến lược đã hiệu quả với ông Tổng Thống Trump ở nhiều nơi khác trên thế giới, được gọi là gây áp lực tối đa. Cách ông Tổng Thống Trump có thể chấm dứt chiến tranh là khiến ông Putin kết luận rằng cái giá phải trả là quá cao để ông tiếp tục.”

Với hàng loạt tin tức hàng ngày—về mọi thứ, từ Jeffrey Epstein đến nỗ lực sa thải một thống đốc Cục Dự trữ Liên Bang của Tổng Thống Trump, từ việc khai triển quân đội tại các thành phố của Hoa Kỳ đến các tàu chiến hướng đến Venezuela—thì thật dễ dàng để bỏ qua tầm quan trọng của những gì đang diễn ra ở Ukraine đối với thế hệ sau.

Đối với tổng thống Hoa Kỳ và di sản của ông, không có thử thách địa chính trị nào lớn hơn Ukraine. Đối với Tổng Thống Trump, người hiểu rõ đòn bẩy đàm phán và khao khát được coi là một người kiến ​​tạo hòa bình, đã đến lúc gửi một thông điệp rõ ràng thông qua việc gây áp lực tối đa: Những ngày Putin lợi dụng ông đã qua rồi.

Nguồn: 

Tác giả: Frederick Kempe: 
Nguyên tá  Atlantic Council:  https://www.atlanticcouncil.org/content-series/inflection-points/its-time-for-trump-to-put-maximum-pressure-on-putin/
Phiên dịch: Hoàng Long