Lời người post: Gần tháng nay, từ khi thuế quan đối ứng của ông Trump bắt đầu từ ngày 2 tháng 4, các nước EU thì thầm với Trung Cộng để liên minh kinh tế mong dạy Mỹ một bài học. Nhưng xét cho cùng các nước EU chỉ dùng đòn gió để mặc cả thuế quan của TT Donald Trump chứ cho kẹo cũng không dám “đồng minh” với Trung Cộng vì họ “đồng sàn dị mộng”. Bài viết này giúp thêm nhận thức về vấn đề đó. 

Nỗi lo xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu trong vụ thuế quan có thể làm lu mờ sự lựa chọn chiến lược của các nước châu Âu chăng?!

Các cột trụ kinh tế, quân sự và triết học của trật tự thế giới sau chiến tranh đang bị hủy dần. Nhưng qua làn khói tỏa lên từ đống đổ nát thì mệnh lệnh của địa chính trị vẫn còn đó với câu hỏi thật nghiêm khắc: Các nước EU cạnh tranh hay nhượng bộ Hoa Kỳ?

Câu hỏi đó đều đúng ở cả hai ở hai bên bờ Đại Tây Dương tức là đối với Hoa Kỳ và các nước châu Âu. 

Nhìn từ Hoa Kỳ, với kỷ nguyên bá quyền qua viện trợ xem như gần khép lại; Người đóng thuế Hoa Kỳ sẽ không còn phải đóng thêm thuế để cung cấp cho những chi phí bảo vệ các đồng minh mang tính ỷ lại. Mỹ cũng sẽ không chấp nhận một hệ thống kinh tế thế giới đang rút ruột Hoa Kỳ để không chịu tăng quốc phòng mà chỉ bỏ tài chính phục vụ cho an sinh xã hội của đất nước họ. Mỹ cũng có phần nội bộ về an sinh xã hội phải lo chi tiêu vì nó càng ngày càng đi xuống nhiều. Washington không còn tôn vinh một tập hợp với các giá trị lỗi thời, theo chủ nghĩa tinh hoa che đậy chi xẻ những gánh nặng chiến tranh bằng ngôn từ bóng bẫy đạo đức giả gọi là “nghĩa vụ” của Hoa Kỳ.

Nếu theo những quan điểm này thì việc làm của những tuần đầu tiên của chính quyền Tổng thống Donald Trump 2.0 là việc làm cần thiết.

Câu hỏi nghiêm chỉnh là cuộc cạnh tranh đối với Đảng Cộng Sản Tàu (ĐCST) với hai bờ Đại Dương tính sao?

Nhìn từ châu Âu, sự phá hủy bất cẩn ở nhiều quốc gia chắc chắn đã tồn tại hàng thập niên nó đã gây nên thảm họa, kết hợp với những ứng xử sự vụng về với vở kịch không có bố cục mạch lạc của Washington. Hoa Kỳ đã phát khởi các quy tắc trên thế giới sau Đệ II Thế Chiến và sau Chiến Tranh Lạnh đã trở nên giàu có và được thế giới tôn trọng. Nhiều người đặt vấn đề tại sao lại phá bỏ nó? Tại sao lại có những cơn thịnh nộ thuế quan và những lời đe dọa? Nếu Hoa Kỳ từ bỏ vai trò lãnh đạo kinh tế và chiến lược toàn cầu thì các đồng minh trước đây của Mỹ phải theo đa dạng hóa.

Bất chấp cách giải thích như thế nào câu hỏi chính vẫn là: “làm thế nào để đối phó với Trung Cộng lớn mạnh bất thường, kẻ có vai u thịt bắp với cái đầu tham lam hung bạo!”

Đây không phải là chuyện mới lạ, trước đây từng là đồng minh giữa hai bờ Đại Dương là Hoa Kỳ và các đồng minh EU của mình cùng chung một chí hướng đã tỏ cùng thái độ đối với Trung Cộng. Hoa Kỳ đã vận động các đồng minh của mình ở châu Âu tránh xa hệ thống truyền thông Huawei (Hoa Vi). Những đồng minh (Hoa Kỳ và EU) gắn chặt quân sự, chia sẻ thông tin tình báo và vận động quyền lực mềm đã giúp xây dựng các liên minh chống lại các hoạt động của Trung Cộng. Những hợp tác đó như dần lu mờ dần trước những biến động của thay đổi lịch sử. 

Nay chúng ta nghe và thấy gì khi khi Lithuania cho biết lập trường của họ đối với Đài Loan đã mở một đại sứ quán gần như chính thức tại Vilnius là một sai lầm; Tổng tư lệnh quân đội Anh, Đô đốc Sir Tony Radakin đã có chuyến viếng thăm bí mật tới Bắc Kinh để kết thân; Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã gặp Tập Cận Bình và mô tả Trung Cộng là “đối tác cần thiết”; Giới lãnh đạo EU và Trung Cộng  đang bàn tán với nhau về thương mại tự do chống Mỹ và lên án Trump về áp thuế quan đối ứng.

Trên bề mặt, lựa chọn Trung Cộng của châu Âu về thuế quan tự do có vẻ hấp dẫn nó được mô tà dạy cho người Mỹ một bài học và tìm kiếm được một số lợi ích ban đầu. Nhưng trên thực tế họ đang đối diện nhiều khó khăn chồng chất cho tương lai…

Bà Kaja Kallas, là nhà ngoại giao châu Âu người Estonia, hiện đang giữ chức Đại diện cao cấp của Liên Minh Châu Âu về Chính Sách Đối Ngoại và An Ninh, bà là Phó Chủ Tịch Đối Ngoại Ủy Ban Châu Âu kể từ ngày 1/12/2024; Bà là người phụ nữ đầu tiên kế nhiệm ông Josep Borrell làm Bộ Trưởng Ngoại Giao của EU. Bà lưu ý một cách chính đáng rằng Trung Cộng là “kẻ chủ chốt” tạo ra cuộc chiến của Nga ở Ukraine kéo dài.

Những bước đi thuế quan không thuận thảo của Washington đối với EU không là một sức nặng đáng kể nào so với chính sách thương mại tàn nhẫn của Trung Cộng, bao gồm cho vay bẫy nợ, gian lận phá giá thị trường, đánh cắp sản phẩm trí tuệ, chưa kể đến Trung Cộng có chính sách theo kiểu một nhà nước Cộng Sản, giám sát đời sống cá nhân và kiểm soát tư tưởng con người chặt chẽ; Sự đàn áp tàn nhẫn đối nhóm dân thiểu số người Duy Ngô Nhĩ và liên tục phong tỏa bờ biển Đài Loan. Chính sách của riêng Trung Cộng đối với châu Âu ngày càng gay gắt trong những tháng gần đây. Đặc phái viên Trung Công, không chỉ ủng hộ việc Nga chiếm bán đảo Crimea mà còn đặt câu hỏi về chủ quyền của các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ như các thành viên EU là Latvia, Estonia và Lithuania thì tính sao? Ý của đặc phái viên này là muốn Nga chiếm luôn các nước này để mở rộng bờ cõi của khối Cộng Sản trước đây.

Hoa Kỳ đã áp đặt nhiều mức thuế đối với hàng hóa từ Liên Minh châu Âu (EU) trong những năm gần đây, chủ yếu dưới thời Tổng thống Donald Trump, nhằm giải quyết các tranh chấp thương mại và giảm thâm hụt thương mại với EU. Dưới đây là tổng quan về các biện pháp thuế quan chính:​

1. Thuế đối với thép và nhôm từ năm 2018

Vào tháng 3 năm 2018, Hoa Kỳ áp thuế 25% đối với thép và 10% đối với nhôm nhập khẩu từ EU, viện dẫn lý do an ninh quốc gia. hành động này đã dẫn đến các biện pháp trả đũa từ EU, bao gồm thuế quan đối với hàng hóa Mỹ như xe máy, rượu bourbon và quần jean. ​

2. Tranh chấp Airbus-Boeing và thuế bổ sung từ Hoa Kỳ năm 2019

Vào tháng 10 năm 2019, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho phép Hoa Kỳ áp thuế lên tới 7.5 tỷ USD đối với hàng hóa EU do tranh chấp về trợ cấp cho Airbus. Hoa Kỳ đã áp thuế 25% đối với các sản phẩm như rượu vang, phô mai, ô liu và rượu whisky từ EU. ​

3. Thuế đối với ô tô và phụ tùng  năm 2025

Vào tháng 4 năm 2025, Hoa Kỳ áp thuế 20% đối với hàng hóa nhập khẩu từ EU nhằm giảm xuất khẩu của châu Âu sang Mỹ và khuyến khích sản xuất trong nước. Ngoài ra, EU còn phải đối mặt với mức thuế 25% của Hoa Kỳ đối với thép, nhôm và ô tô. ​

Phản ứng của EU

Để đáp trả, EU đã áp thuế 25% đối với nhiều loại hàng hóa Mỹ, bao gồm hạt hạnh nhân, nước cam, gia cầm, đậu nành, thép và nhôm, thuốc lá và du thuyền. Hành động này nhằm đáp trả mức thuế 25% mà Mỹ áp thuế với thép và nhôm của EU. ​

Đang bị Trung Cộng rủ rê làm đồng minh kinh tế để trả đã Hoa Kỳ vùa áp thuế vào đầu tháng này.

5. Tranh chấp về thuế kỹ thuật số

Năm 2019, Pháp áp dụng thuế dịch vụ kỹ thuật số đối với các công ty công nghệ lớn của Mỹ. Đáp lại, Hoa Kỳ đe dọa áp thuế lên tới 100% đối với 2.4 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Pháp, bao gồm rượu Champagne, phô mai và túi xách. ​

Tác động kinh tế

Các mức thuế này đã ảnh hưởng đáng kể đến các ngành công nghiệp ở cả hai bên. Ví dụ, ngành rượu vang Pháp đã chứng kiến doanh số bán hàng tại Mỹ giảm 40% sau khi áp thuế 25% vào năm 2019, gây thiệt hại khoảng 500 triệu euro. Ngành phô mai Pháp cũng chịu thiệt hại khoảng 14 triệu euro.

Các nước EU không đoàn kết, mặc dù trong một liên minh EU nhưng mỗi nước có những quyết định riêng cho quyền lợi của mình nhất là kinh tế cho nên trong biến cố lớn của lịch sử cũng có những nước phá rào theo Trung Cộng. 

Ngày 26 tháng 4 năm 2025

Lê Hoành Sơn