Tổng Thống Trump không thích chế độ cộng sản; như ông đã từng phát biểu nhiều lần:

– Tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ngày 24–25/9/2019 ông tuyên bố: “Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản chỉ nhằm một mục đích duy nhất: quyền lực cho giai cấp thống trị.” (“Socialism and communism are about one thing only: power for the ruling class.”)
– Theo tài liệu của Tòa Bạch Ốc khi ký sắc lệnh về Cuba ngày 29/1/2026, TT Trump nói về chế độ cộng sản Cuba: chính quyền này tước đoạt quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của người dân.“Chế độ cộng sản đàn áp và tra tấn các đối thủ chính trị.” (“persecutes and tortures its political opponents”).
– Gần đây nhất, ngày 27/7/2026 – kỷ niệm ngày đình chiến Triều Tiên: Ông nói Hoa Kỳ tham chiến để ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản, vì vậy Nam Hàn được bảo vệ như một quốc gia độc lập.
Theo hãng tin Reuters, từ cuối tháng 6 đến tháng 7, Tổng thống Trump đã nhắc đến “communism” (cộng sản) khoảng 81 lần. Ông thường gọi phe cấp tiến trong Đảng Dân chủ là “cộng sản” hoặc “xã hội chủ nghĩa”. Theo Tổng thống Trump, cộng sản và xã hội chủ nghĩa là xấu xa, cần loại bỏ.

Quan điểm của ông Trump là: chủ nghĩa cộng sản không đem lại công bằng mà tập trung quyền lực vào giới cầm quyền, tạo ra nghèo đói, đàn áp, tham nhũng và lạc hậu.

Tuy vậy, đó là quan điểm của ông Trump, nhưng khi là Tổng thống Hoa Kỳ, ông phải đứng trên lợi ích chiến lược của nước Mỹ mà hành xử. Chính sách Hoa Kỳ đã vạch ra “Nước Mỹ trên hết” (America First), chiến lược “Ấn Độ – Thái Bình Dương Tự Do Và Rộng Mở” đã được công bố công khai vào tháng 11 năm 2011 tại Đà Nẵng. Quan điểm riêng của Tổng thống Trump không thể vượt lên trên lợi ích chiến lược của Hoa Kỳ! Sinh hoạt chính trị dân chủ tại Mỹ không cho phép một tổng thống làm như vậy!

Trở về trọng tâm bài viết: Việt Nam có địa chính trị cực kỳ quan trọng trong chiến lược “Ấn Độ – Thái Bình Dương Tự Do và Rộng Mở”. Có thể diễn giải mà không sợ sai lầm: Nếu Mỹ nắm tóc được lãnh đạo Cộng Sản Việt Nam thì sẽ nắm phần chủ động trong chiến lược của mình. Nếu Mỹ để Việt Nam theo Trung Cộng thì Mỹ hoàn toàn mất Biển Đông; bản đồ nối liền 10 đoạn hình “lưỡi bò” thuộc về Trung Cộng. Nhân cơ hội ấy, Trung Cộng chiếm luôn Bãi Tư Chính, một vị trí tiền tiêu cực kỳ quan trọng để trấn giữ tuyến đường biển huyết mạch nằm ngay phía trên eo biển Malacca.

Mỹ theo chính sách nào đối với Việt Nam hiện nay?

Đến tháng 8/2026, chính sách của Tổng thống Donald Trump đối với Việt Nam là: hợp tác với Việt Nam về chiến lược, nhưng gây sức ép về kinh tế. Đây là đường lối thực dụng theo khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết”. Đối với CSVN, nay Mỹ xem kinh tế là củ cà rốt, đồng thời cũng là cây gậy khi cần.

Thương mại là quan trọng bậc nhất trong quan hệ của Hoa Kỳ – Việt Nam.

Tổng Thống Trump cho rằng Việt Nam bán quá nhiều hàng vào Hoa Kỳ trong khi mua hàng Mỹ chưa tương xứng. Chính quyền Tổng thống Trump đặc biệt quan tâm đến:

1) Thâm hụt thương mại rất lớn của Hoa Kỳ mà Việt Nam cứ âm thầm leo lên:

Theo Bộ Thương mại Hoa Kỳ (USTR), năm 2025, Hoa Kỳ bán sang Việt Nam 15.7 tỷ USD, mua hàng từ Việt Nam 193.8 tỷ USD: Mỹ bị thâm hụt 178.2 tỷ USD. Mức thâm hụt tăng đến 44,3% so với năm 2024. Trước đây, Mỹ đã cảnh báo thương mại Mỹ-Việt Nam bị thâm hụt, nhưng Việt Nam không tìm cách giảm mà theo thời gian cứ thẳng đường âm thầm mà leo một cách đáng báo động.

2) Nhận hàng Trung Cộng đóng dấu Made in Việt Nam bán sang Mỹ để tránh thuế.

Theo dõi tình hình kinh tế Việt Nam trong những tháng gần đây, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đang tập trung điều tra 3 vấn đề: 1) bán phá giá, 2) trợ cấp của nhà nước và 3) hàng Trung Cộng chuyển qua Việt Nam để né thuế. Đây cũng là một nguyên nhân khiến chính quyền Trump gây áp lực buộc Việt Nam kiểm soát xuất xứ hàng hóa để giảm thặng dư thương mại với Hoa Kỳ.

3) Trợ cấp của nhà nước CSVN đối với công ty “quốc doanh” là thao túng tiền tệ!

Bộ Thương mại Hoa Kỳ đang điều tra những mặt hàng quan trọng tại Việt Nam, do các “công ty quốc doanh” của nước Việt Nam được cung cấp vốn, địa điểm sản xuất không tốn tiền thuê đất và được hưởng những ưu đãi khác từ nhà nước. Do đó , sản phẩm làm ra bán đến Hoa Kỳ có giá rất rẻ so với các công ty tư nhân khác. Đó là hình thức phá giá thị trường.

4) Mỹ muốn Việt Nam thành “China+1” là để kiềm chế “chuỗi cung ứng” của Trung Cộng chứ không phải là trung chuyển

Mỹ ủng hộ Việt Nam làm “China+1” một cách độc lập, sòng phẳng, chứ không dùng Việt Nam là nơi trung chuyển hàng Trung Cộng. Tổng thống Trump yêu cầu Việt Nam phải thể hiện rõ ràng sự hợp tác thương mại với Hoa Kỳ, tuân theo các quy định thương mại của Mỹ về kiểm soát hàng xuất khẩu đến Mỹ. Mỹ luôn luôn khuyến khích Việt Nam làm tốt quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Mỹ–Việt được thiết lập năm 2023, thúc đẩy Việt Nam giảm lệ thuộc vào Trung Cộng về công nghệ. Nhưng Việt Nam vẫn theo chính sách “không liên minh”, cố gắng giữ cân bằng thương mại giữa Mỹ và Trung Cộng trong chính sách ngoại giao “cây tre”!

5) Nhân quyền không phải ưu tiên cao nhất

Ngoại trưởng Marco Rubio, thỉnh thoảng vẫn lên tiếng về tù nhân chính trị và tù nhân lương tâm với những vi phạm của CSVN: 
– Người dân Việt Nam bị CSVN bắt giam tùy tiện với những cáo buộc vu vơ
– Những vấn đề tự do tôn giáo, tự do báo chí và Internet đều bị giới hạn
– Việc sử dụng Điều 117 và Điều 331 để bắt người bất đồng chính kiến.
Lên tiếng chỉ để nhắc khéo chứ không có hành động cụ thể để ngăn cấm những vi phạm nhân quyền tại Việt Nam một cách tích cực.

Trên thực tế, những vấn đề thương mại, Trung Cộng và an ninh thường được đặt cao hơn việc thúc đẩy nhân quyền và dân chủ tại Việt Nam. Việc cắt giảm viện trợ của USAID đối với Việt Nam đã làm suy yếu chương trình giúp đỡ các nhóm “xã hội dân sự” nhằm đẩy nhanh tiến trình dân chủ ở Việt Nam. Trong khi đó, tình trạng đàn áp của chế độ CSVN càng ngày càng siết chặt nghiêm trọng, như Freedom House xếp Việt Nam ở mức “Không tự do” là 20/100 điểm năm 2026.

6) Vấn đề trục xuất người Việt tại Hoa Kỳ về nước

Trục xuất người tị nạn tại Mỹ là tình trạng chung. Có nhiều người cho rằng TT Trump không thích người Việt nên tìm cách trục xuất. Đó là lời nói sai, không có cơ sở. Chính sách nhập cư cứng rắn của Tổng Thống Trump là chính sách chung cho toàn thể di dân trên thế giới. Nó ảnh hưởng đến một số người Việt như 1) người tị nạn đã có quốc tịch Mỹ không bị trục xuất. 2) Người bị trục xuất từng phạm trọng tội, gian lận tài sản nhà nước. 3) Chính quyền Mỹ đã gây sức ép để CSVN để nhận lại người Việt tại Mỹ bị Hoa Kỳ trục xuất về nước.

Vì lợi ích chiến lược, Tổng thống Trump không chủ trương chống hay cắt đứt quan hệ với Việt Nam. Ông muốn giữ Việt Nam như một đối tượng có ích trong việc cân bằng Trung Cộng, nhưng đồng thời dùng thuế quan và sức mạnh thị trường Hoa Kỳ để buộc Việt Nam mua thêm hàng Mỹ; ngăn chặn việc làm trung chuyển hàng Trung Cộng và nhượng bộ về thương mại. Đối với phong trào dân chủ Việt Nam, chính quyền Trump có thể ủng hộ từng trường hợp, nhưng vì lợi ích chiến lược không cho phép đặt việc thay đổi chế độ độc tài Cộng Sản để dân chủ hóa Việt Nam lên hàng đầu.

Chính sách của Hoa Kỳ đối với Việt Nam có thể tóm gọn là:

Tiếp tục hợp tác chiến lược an ninh để cân bằng ảnh hưởng của Trung Cộng. Ưu tiên gây áp lực mạnh về thương mại, kiểm soát hàng xuất khẩu bán phá giá… nghiêm cấm hàng hóa trung chuyển từ Trung Cộng, can thiệp xâm phạm sở hữu trí tuệ…

Ngày 9 tháng 8 năm 2026

Le Hoành Sơn