Ngày 17 tháng 6 năm 2026, hai người đứng đầu quốc gia Hoa Kỳ và Iran là Tổng thống Trump và Masoud Pezeshkian đã ký bản thỏa thuận khung qua trực tuyến. Trên nguyên tắc pháp lý thì đó là cơ quan cao nhất của hai nước ký vào một thỏa thuận khung.
Sau khi ký bản thỏa thuận khung thì hai bên có 60 ngày đàm phán về chi tiết, đi đến kết quả sau cùng. 
Iran thì dùng chiến thuật câu giờ, tráo trở, lật lọng, mánh mung, làm vũ khí ở đấu trường hòng đạt mục đích của mình. Hoa Kỳ thì có sức mạnh quân sự và dỡ bỏ cấm vận tài chánh… sẵn sàng cho “búa đêm” ập xuống nếu thấy Iran tráo trở vi phạm…
Chúng ta nên dùng sự thật để lấy kinh nghiệm, nhất là xem sức mạnh của Mỹ có giá trị trấn áp Iran đến mức nào? Biết đâu, rồi đây lấy đó làm kinh nghiệm để chiến đấu với Cộng sản Việt Nam (CSVN) vì họ và Iran tuy hai mà một, chúng có một đặc tính nói láo rất giống nhau.

Sau khi ký thỏa hiệp khung giữa Tổng thống Mỹ và Iran ngày 17/06/2026, thì ngày 19/06/2026 là ngày đầu tiên hai phái đoàn Mỹ-Iran chính thức trực diện đàm phán tại Geneva? Như chúng ta đã biết ngày đầu bị huỷ bỏ vì:

Do Thái–Hezbollah đánh nhau ở miền Nam Lebanon

Những cuộc không kích dữ dội của Do Thái tại miền nam Lebanon và các vụ tấn công của Hezbollah đã ngăn chặn cuộc đàm phán thỏa thuận khung lần đầu ngày 19/06/2026.

Iran yêu cầu bảo đảm về hoà bình ở Lebanon

Nhiều báo cáo cho biết Iran muốn có cam kết rõ ràng rằng các hoạt động quân sự ở Lebanon sẽ chấm dứt. Iran cho rằng việc tiếp tục chiến tranh giữa Hezbollah và Do Thái ở Lebanon khiến các cuộc đàm phán kỹ thuật trở nên đình trệ.

Sự huỷ bỏ không đổ vỡ hoàn toàn mà chỉ là sự trì hoãn

Mặc dù cuộc họp ngày 19/6 bị hủy, nhưng nó không chấm dứt chuỗi đàm phán. Ngày 20/6, Mỹ–Iran vẫn tiếp tục tại Thụy Sĩ, như vậy là hai bên vẫn bày tỏ mong muốn tiếp tục tiến trình đàm phán.

Xét ra, trong 14 điểm của thỏa thuận khung, không thấy điểm nào trực tiếp đề cập đến chiến tranh Do Thái – Lebanon. Nhưng “offline”, Mỹ dùng Lebanon như một phép thử đối với Iran vì Hezbollah ở trên đất Lebanon là vệ tinh của Iran. Nếu chiến tranh Do Thái–Hezbollah do Hezbollah chủ xướng mà leo thang, thì Mỹ cho là đàm phán thiếu thành thật của Iran. Đồng thời, Mỹ đánh giá xem Iran có kiểm soát được Hezbollah không?

Sự việc xẩy ra là sớm ngày 19/06 Do Thái không kích vào Hezbollah tại miền nam Lebanon, đây là cuộc đụng độ dữ đội mà theo tin AP và Reutes thì Do Thái có 4 ninh sĩ thiệt mạng và Hezbollah có đến 47 người chết do những đợt không kích của không quân Do Thái gây nên.
Tuy nhiên, cả hai bên đều khẳng định họ phản ứng tự vệ trước các hành động tấn công của đối phương, nên không biết ai vi phạm. Iran cho rằng một hành động phá vỡ sự thuận chung.

Trước đó một ngày, Phó Tổng Thống JD Vance đã đưa ra một tuyên bố cứng rắn gửi tới Do Thái, chỉ trích các quan chức Do Thái nói xấu thoả thuận khung hòa bình giữa chính quyền Mỹ và Iran, Ông Vance nó với Do Thái Hãy im lặng hay đối diện với nguy cơ mất viện trợ quân sự từ Mỹ. Cá nhân ông cảm thấy “rất phiền lòng” khi “những người trong nội các Do Thái đã công khai chỉ trích thỏa thuận khung”. Theo một cách nào đó, còn tấn công trực diện vào cá nhân Tổng thống Trump.” Và ông khẳng định rằng Tổng thống Donald Trump “là nguyên thủ quốc gia duy nhất trên thế giới có thiện cảm với đất nước Do Thái vào thời điểm hiện tại.” Ông cũng cảnh báo Do Thái hiện nay “không nên công kích đồng minh quyền lực duy nhất còn lại của mình trên toàn thế giới”, đồng thời ám chỉ rằng việc viện trợ vũ khí của Mỹ sang Do Thái có thể bị đe dọa nếu các bộ trưởng Do Thái tiếp tục chỉ trích Tổng thống Trumpvề thoả thuận khung với Iran!

Vào ngày 19/06, ngày đàm phán lần đầu thỏa thuận khung, Do Thái lại không kích dữ dội quân Hezbollah ở trên đất Lebanon, làm cho cuộc đàm phán bị hủy bỏ. Điều này chẳng khác gì phá vỡ thỏa thuận khung bằng hành động. Đúng như vậy, ngày 19/06 là ngày đầu tiên  Mỹ-Iran tuyên bố hủy.

Vùng đệm giữa Do Thái và Lebanon có từ khi nào?

Sau cuộc chiến Do Thái–Hezbollah vào năm 2006, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thông qua Nghị quyết 1701, quy định khu vực từ biên giới Do Thái–Lebanon (Blue Line) đến sông Litani nằm sâu trong Lebanon là vùng không có lực lượng vũ trang Hezbollah; chỉ có quân đội Lebanon và lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc. Khoảng cách từ biên giới Do Thái đến sông Litani là khoảng 20–30 km.

Sau chiến tranh với Hezbollah từ cuối năm 2024 và trong năm 2026, Do Thái tuyên bố lập một “vùng đệm” mới. Ban đầu Do Thái duy trì 5 vị trí quân sự dọc biên giới, sau đó mở rộng vùng kiểm soát. Theo Reuters, đến năm 2026, Do Thái công bố vùng đệm chiếm khoảng 600 km² ở miền Nam Lebanon, bao gồm hàng chục thị trấn và làng mạc đã bị yêu cầu di tản vì chiến tranh.

Theo các tuyên bố của giới lãnh đạo Do Thái trong tháng 3–6/2026, mục tiêu cuối cùng là kiểm soát khu vực từ biên giới Do Thái tới sông Litani.

Do Thái không kích quân của Hezbollah vượt qua vùng đệm này vào sâu trong Lebanon.

Ngày đầu (19/06) bị huỷ bỏ, nhưng ngày 20 đến nay đàm phán giữa Mỹ-Iran vẫn tiếp diễn

Ngày 20/06/2026 chưa phải là ngày họp chính thức mà để chuẩn bị cho những khó khăn trước khi bước vào đàm phán.
Cuộc họp chính thức bắt đầu vào Chủ nhật 21/06/2026 tại Geneva, Thụy Sĩ. Iran dùng Hormuz và chiến tranh Lebanon để gây áp lực với Mỹ, phái đoàn Mỹ do PTT JD Vance cầm đầu vẫn sang Thụy Sĩ; Phái đòn Iran cầm đầu bởi Chủ Tịch Quốc Hội Mohammad Ghalibaf và bộ Trưởng ngoại giao Abbas Araghchi, hiện diện làm trung gian có Thủ tướng Pakistan và Qatar là Shehbaz Sharif và Mohammed bin Abdulrahman Al Thani. Ngày 21/06, các bên thảo luận có sự “tiến bộ khích lệ” và lập ra lộ trình 60 ngày. Đặc biệt, phái đoàn đàm phán của Iran có đứng dậy bước ra ngoài phòng họp để phản đối khi nghe TT Trump hăm dọa gì đó.
Ngày 21/6, thảo luận êm thắm, trọng tâm không phải là nguyên tử Iran. Ma là vấn đề ngừng chiến Lebanon, eo biển Hormuz, lệnh ngừng bắn, và cơ chế giám sát 60 ngày. Theo Reuters, sau đó Mỹ miễn trừ một số trừng phạt đối với Iran, còn JD Vance nói cuộc đàm phán đã đặt “nền tảng tốt”.

Ngày 22/06/2026 tiếp tục đàm phán, có tính cách cứu vãn sau vụ Iran bỏ ra ngoài ngày 21/06. Mỹ và Iran chưa ký hiệp định cuối cùng, nhưng hai bên đồng ý tiếp tục lộ trình 60 ngày.

Ngày 23/06, đàm phán Mỹ–Iran chuyển sang giai đoạn chi tiết khó khăn hơn: từ tuyên bố chính trị sang đàm phán về chi tiết kỹ thuật. Các nhóm kỹ thuật tiếp tục bàn về: thanh tra nguyên tử của IAEA, eo biển Hormuz, Mỹ dỡ bỏ cấm vận đối với tiền của Iran bị đóng băng, và chiến sự ở Nam Lebanon.
Mỹ nói Iran đồng ý cho IAEA thanh tra lâu dài, nhưng Iran phủ nhận đã cam kết đầy đủ như vậy. Ông Trump tuyên bố nếu Iran “không giữ lời” thì ông sẽ “làm điều phải làm”. Nhìn thấy mọi khó khăn đang đón chờ phía trước.

Ngày 24/06 là ngày đàm phán bị “kẹt” vì chiến tranh Hezbollah – Do Thái có vấn đề. Mỹ–Iran vẫn tiếp tục lộ trình 60 ngày. Bất đồng lớn nhất là: Iran muốn Do Thái rút và ngừng đánh Lebanon, nhưng Do Thái không chịu rút! Theo những tin tức liệu đáng tin cậy thì:

1. Do Thái tuyên bố không rút quân khỏi miền Nam Lebanon, làm Iran phản ứng mạnh và khiến tiến trình đàm phán Mỹ–Iran gặp khó khăn hơn.
2. Mỹ và Iran vẫn giữ lộ trình 60 ngày để đi tới thỏa thuận cuối cùng.
3. Iran tiếp tục đòi bảo đảm rằng Do Thái phải ngừng tấn công Hezbollah ở Lebanon.
4. Mỹ phải trấn an các nước vùng Vịnh vì thỏa thuận với Iran quá mềm, nhất là eo biển Hormuz và tiền tái thiết cho Iran.
5. Pakistan nổi lên như trung gian hòa giải quan trọng, muốn dùng vai trò của mình nhằm tăng ảnh hưởng khu vực và lợi ích kinh tế và năng lượng.

Ngày 25/06: đàm phán Mỹ–Iran vẫn tiếp tục, nhưng trọng tâm chuyển sang việc Mỹ trấn an các đồng minh vùng Vịnh.

1. Ngoại trưởng Marco Rubio công du Trung Đông họp với các nước Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh tại Bahrain, tuyên bố Mỹ sẽ không làm gì gây hại an ninh Vùng Vịnh.
2. Mỹ bác bỏ ý tưởng Iran thu lệ phí ở eo biển Hormuz; Rubio nói tuyến hàng hải quốc tế phải được đi lại tự do.
3. Các nước Vùng Vịnh lo thỏa thuận Mỹ “quá mềm”, nhất là nới lỏng trừng phạt, quỹ tái thiết Iran và an ninh eo biển Hormuz.
4. Vấn đề Lebanon–Hezbollah–Do Thái vẫn là trở ngại lớn cho thỏa thuận lâu dài.

Trong thời gian này, Mỹ nhượng bộ hơi nhiều như ngày 22/06, khi Mỹ đã nới lỏng việc cấp giấy phép cho Iran tự do bán dầu sau lệnh trừng phạt kéo dài hàng thập niên. Sở dĩ Mỹ làm vậy là vì muốn thúc đẩy tiến tới một thỏa thuận hòa bình cuối cùng với Iran để đổi lấy các cam kết về thanh tra nguyên tử và tự do lưu thông qua eo biển Hormuz. Điểm này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Scott Bessent viết trên mạng xã hội X rằng: “Là một phần của khuôn khổ này, Bộ Tài chính đã cấp giấy phép chung tạm thời có thời hạn 60 ngày, cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu của Iran.”

Tin tức giữa Iran và Tổng thống Trump viết trên mạng Social Truth thì nhiều điều ngược nhau, đôi lúc như “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” có tính cách bất định nên tình hình thật khó ai biết nó sẽ đi về đâu? Phải đợi kết quả cuối cùng. Bây giờ là ngày thứ 4 của 60 ngày. còn qúa sớm để biết sự thật chiến tarnh Mỹ-Irean sẽ có kết cuộc ra sao!

Viết theo tin Reuters và ChatGPT

Admin https://vietquoc.org