TT Trump (Trái) và tân giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei

Lời người post: Vào thứ Ba, vào khoảng 8:00 PM giờ (CDT) là giờ cuối cùng mà Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố sẽ cho “Iran trở về thời kỳ đồ đá và đe dọa xóa sổ nền văn minh của Iran”. Nhưng vài giờ trước giây phút định mệnh đó, TT Trump bất ngờ tuyên bố một lệnh ngừng bắn lập tức kéo dài hai tuần với Iran, với điều kiện là nước này phải mở cửa trở lại Eo biển Hormuz. Mặc dù Iran đã đồng ý với lệnh ngừng bắn này, thế nhưng các bên tham chiến (Hoa Kỳ, Israel, Iran) lại đưa ra những tin tức trái chiều về các điều khoản của thỏa thuận. Được biết, Israel cũng là một bên tham gia vào thỏa thuận ngừng bắn này và sẽ tạm dừng ném bom các mục tiêu tại Iran trong suốt quá trình đàm phán diễn ra trong 14 ngày tới, mặc dù Israel vẫn chưa chính thức xác nhận tin tức này.

“Dựa trên các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, trong đó họ đã đề nghị tạm hoãn việc điều động lực lượng chiến đấu tới Iran vào tối nay, với điều kiện chính phủ Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý MỞ CỬA HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC và AN TOÀN Eo biển Hormuz, tôi đồng ý tạm dừng việc ném bom và tấn công Iran trong khoảng thời gian 2 tuần. Đây sẽ là một lệnh NGỪNG BẮN song phương!” ông Trump tuyên bố trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social.

Ông Trump cũng cho biết một đề xuất gồm 10 điểm do Iran đưa ra nhằm chấm dứt cuộc chiến với Hoa Kỳ là một “cơ sở khả thi để tiến hành đàm phán”.

TT Trump nói thêm “Hầu hết mọi điều gây tranh cãi trước đây đều đã đạt được sự đồng thuận giữa Hoa Kỳ và Iran, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép thỏa thuận hoàn tất được chính thức ký kết.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố đã đồng ý với lệnh ngừng bắn, điều mà họ gọi là một “chiến thắng”, đồng thời phát tín hiệu rằng họ sẽ vẫn duy trì quyền kiểm soát đối với eo biển này. Đáng chú ý, Iran cũng khẳng định rằng ông Trump đã chấp thuận kế hoạch 10 điểm của họ; điều này trái ngược với tuyên bố của ông Trump rằng vẫn còn một số khía cạnh cần được sửa đổi.

Các chi tiết cụ thể về việc eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại như thế nào hiện vẫn còn mơ hồ. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đăng trên nền tảng X, trong đó nêu rõ rằng việc lưu thông qua eo biển này sẽ “có thể thực hiện được thông qua việc phối hợp với Lực lượng Vũ trang của Iran và với sự cân nhắc thích đáng đối với các giới hạn kỹ thuật”.

Thông báo ngừng bắn đầy bất ngờ của ông Trump dường như là kết quả của những nỗ lực ngoại giao gấp gáp do Pakistan đề xướng. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã viết trong một bài đăng trên X: “Với tất cả sự khiêm nhường, tôi hân hạnh thông báo rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, cùng với các đồng minh của họ, đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn ngay lập tức trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon và các nơi khác, CÓ HIỆU LỰC NGAY LẬP TỨC.

“Tôi nhiệt liệt hoan nghênh cử chỉ sáng suốt này, xin gửi lời tri ân sâu sắc nhất tới giới lãnh đạo của cả hai nước, đồng thời trân trọng mời phái đoàn của họ tới Islamabad vào thứ Sáu, ngày 10 tháng 4 năm 2026, để tiếp tục đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận chung cuộc giúp giải quyết mọi tranh chấp.

Bài đăng của ông Trump trên mạng xã hội Truth Social về thỏa thuận ngừng bắn được công bố chưa đầy hai giờ trước thời hạn 8 giờ tối (giờ EDT) mà ông đã ấn định để Iran đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn và mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, một tuyến đường hàng hải thiết yếu, nơi thường có khoảng 20% ​​lượng dầu thô và khí hóa lỏng của thế giới lưu thông qua, nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công của Mỹ vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Iran đã nắm giữ quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với eo biển này, kể từ khi chiến tranh nổ ra, gây ra sự hỗn loạn trên các thị trường năng lượng toàn cầu, mặc dù gần đây nước này đã bắt đầu cho phép một số tàu thuyền từ một số quốc gia nhất định đi qua. Giá nhiên liệu tăng cao do việc Iran thực hiện phong tỏa trên thực tế đối với eo biển này đã tạo ra áp lực kinh tế đối với ông Trump.

Trước đó, vào ngày thứ Ba, ông Trump đã cảnh báo rằng “cả một nền văn minh sẽ bị hủy diệt ngay trong đêm nay” nếu Iran không đạt được thỏa thuận trước thời hạn mà ông đưa ra; lời cảnh báo này đã leo thang so với mối đe dọa trước đó về việc phá hủy tất cả các cây cầu và nhà máy điện của Iran. Những người chỉ trích ông Trump, bao gồm cả các nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Quốc hội, đã cáo buộc ông đe dọa thực hiện hành vi diệt chủng và kêu gọi phế truất Tổng thống khỏi chức vụ.

Mặc dù vào thứ Ba, ông Trump đã mô tả kế hoạch 10 điểm của Iran là một điểm khởi đầu “có thể thực hiện được”, nhưng kế hoạch này lại không giải quyết được các vấn đề then chốt mà Hoa Kỳ đã phát động cuộc chiến ngay từ đầu, bao gồm cả việc loại bỏ chương trình hạt nhân của quốc gia này.

Theo các báo cáo, kế hoạch 10 điểm này kêu gọi Hoa Kỳ rút các lực lượng chiến đấu khỏi khu vực, dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt đối với Iran, cho phép nước này làm giàu uranium, bồi thường cho những thiệt hại do chiến tranh gây ra, và cho phép nước này duy trì quyền kiểm soát đối với Eo biển Hormuz. Đề xuất này cũng kêu gọi ngừng bắn tại Lebanon, nơi Israel đang giao tranh với nhóm Hezbollah, một lực lượng liên kết với Iran. Có vẻ như rất khó để Hoa Kỳ chấp thuận những yêu cầu như vậy. Điều này làm dấy lên những thắc mắc về lý do tại sao ông Trump lại mô tả đề xuất này bằng những ngôn từ tích cực đến thế.

Trước yêu cầu bình luận, Nhà Trắng đã đưa ra tuyên bố sau từ Thư ký Báo chí Karoline Leavitt: “Những lời phát biểu của Tổng thống Trump đã tự nói lên tất cả: đây là một cơ sở khả thi để đàm phán, và các cuộc đàm phán đó sẽ tiếp tục. Sự thật là Tổng thống Trump cùng lực lượng quân đội hùng mạnh của chúng ta đã khiến Iran đồng ý mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, và các cuộc đàm phán sẽ tiếp diễn.”

Tin từ tạp chí Foreign Affaire của tác giả: John Haltiwanger
Phiên dịch: Hoàng Long