Trong chiến tranh Việt Nam, nhiều tội ác tàn bạo đã xảy ra. Tuy nhiên, trong dư luận phương Tây, thảm sát Mỹ Lai được xem như làm biểu tượng cho sự tàn bạo của quân đội Hoa Kỳ tham chiến ở Việt Nam, trong khi thảm sát Huế trong Tết Mậu Thân 1968 lại thường bị những phương tiện truyền thông của đảng Cộng Sản Việt Nam (CSVN) cố tình lãng quên.

Cả hai đều cho thấy sự vô nhân đạo của chiến tranh, nhưng cách thế giới ghi nhận và các hội đoàn đấu tranh chống cộng phản ánh rõ thiên kiến ý thức hệ trong lịch sử..

Mỹ Lai: Chương đen tối nhất của Quân Đội Hoa Kỳ

Ngày 16 tháng 3 năm 1968, một trung đội lính Mỹ do trung úy William Calley chỉ huy tiến vào làng Mỹ Lai, tỉnh Quảng Ngãi. Họ nghĩ sẽ gặp lực lượng Việt Cộng, nhưng thực tế chỉ có dân thường gồm phụ nữ, trẻ em và người già.

Chỉ trong vài giờ, hơn 500 thường dân đã bị tập trung và bị bắn chết, nhiều phụ nữ bị hãm hiếp trước khi bị hạ sát.

Những hình ảnh từ Mỹ Lai đã gây chấn động toàn thế giới.

Sau khi phóng viên Seymour Hersh và nhiếp ảnh gia Ronald Haeberle phanh phui sự việc, Mỹ Lai trở thành biểu tượng cho sự tàn nhẫn và đạp đỗ chính nghĩa của quân đội Hoa Kỳ tham chiến tại Việt Nam. Sự việc bùng nổ tại Mỹ là món quà hậu hĩnh cho đám phản chiến Mỹ thời đó, thổi bùng lên trên cac cơ quan truyền thông.

Huế, vụ thảm sát bằng cách chôn sống bị lãng quên

Chỉ vài tuần trước đó, trong cuộc Tổng công kích Tết Mậu Thân 1968, lực lượng Cộng Sản Bắc Việt và Việt Cộng đã chiếm được nhiều thành phố miền Nam, đặc biệt thành phố Huế, CSVN chiếm đóng lâu nhất gần 1 tháng trời mới rút đi.

Trong gần 26 ngày kiểm soát thành phố Huế, họ tiến hành bắt bớ và hành quyết hàng loạt những người bị cho “có tội với cách mạng”.

Khi quân lực Việt Nam Cộng Hòa và đồng minh tái chiếm Huế, họ phát hiện hơn 2.800 thi thể bị chôn sống trong các hố chôn tập thể và khoảng 5.000 người mất tích.

Nhiều nạn nhân bị trói tay phía sau, bịt mắt và bị chôn sống.

Các báo cáo của TIME Magazine (1969), BBC và Trung Tâm Lưu Trữ Chiến Tranh Việt Nam tại Đại học Texas Tech xác nhận mức độ tàn khốc này.

Tuy nhiên, vụ thảm sát Huế chưa bao giờ được thế giới quan tâm như Mỹ Lai.

Thiên kiến ý thức hệ trong lịch sử

Vụ thảm sát Mỹ Lai được đưa tin rầm rộ còn vụ kia bị im lặng phần lớn do ảnh hưởng của khuynh hướng thiên tả trong giới truyền thông và học giả phương Tây.

Vào thập niên 1960–1970, chiến tranh Việt Nam bị xem là “cuộc xâm lược của Mỹ”, còn lực lượng cộng sản lại được mô tả như những “người giải phóng đất nước”.

Chính vì thế, những nạn nhân của bạo lực cộng sản đã bị vùi lấp, đó là một phiên bản lịch sử lệch lạc đã được duy trì cho đến ngày nay.

Bởi vì lúc này chúng ta thấy nhiều người nói về vụ thảm sát Mỹ Lai, xem như lính Mỹ đã gây ra tội ác chiến tranh. Nhưng sự thật không phải là như vậy.

Về vụ Mỹ Lai: Sau khi sự việc bị phanh phui, chính chính phủ và xã hội Hoa Kỳ đã công khai lên án thừa nhận sai lầm, mở cuộc điều tra, truy tố những người trách nhiệm và kết án Trung úy William Calley bị bỏ tù, vì ông ta la sĩ quan  trực tiếp chỉ huy vụ thảm sát.

Dư luận Mỹ, báo chí Mỹ, và cả nhân dân Mỹ đều lên án mạnh mẽ hành động vô nhân đạo đó của lính Mỹ tại làng Mỹ Lai, Quảng Ngãi

Từ đó, Mỹ Lai trở thành một vết thương đau đớn không lành trong lịch sử chiến tranh của Hoa Kỳ – nhưng đồng thời cũng là một bài học để đối diện với sự thật và chịu trách nhiệm trước quốc tế và lịch sử.

William Calley bị kết án tù chung thân vì tội giết hại thường dân trong vụ thảm sát Mỹ Lai năm 1971.

Ngược lại, khi nói đến vụ thảm sát ở Huế năm Mậu Thân 1968, ta lại thấy một sự im lặng lạnh lùng thật đáng ghê tởm của nhà nước Cộng Sản Việt Nam (CSVN)

Trong suốt hơn nửa thế kỷ qua, CSVN, lực lượng đã thực hiện cuộc hành quyết bằng chôn sống hàng ngàn đồng bào vô tội ở Huế, chưa bao giờ CSVN đứng ra nhận trách nhiệm, cũng chưa một lần công khai xin lỗi.

Những người bị giết trong Tết Mậu Thân không phải là “kẻ thù của cách mạng” như họ từng tuyên truyền, mà là thầy giáo, bác sĩ, linh mục, sư thầy, viên chức, sinh viên, kể cả trẻ em, phụ nữ, người già, kể cả những giáo chức và bác sĩ đến Việt Nam giúp giáo dục và y tế.

Họ là những người vô tội, bị sát hại chỉ vì không cùng quan điểm chính trị, hoặc đơn giản chỉ vì ở “phía bên kia”.

Thảm sát Mỹ Lai là tội ác, nhưng Hoa Kỳ đã dám nhìn nhận và xử tội người có trách nhiêm.

Thảm sát Huế cũng là tội ác, thậm chí còn kinh hoàng và dã man hơn về số lượng và mức độ tàn bạo, nhưng chưa bao giờ có ai chịu trách nhiệm hay tỏ lòng sám hối.

Sự khác biệt ấy không chỉ nằm ở con số nạn nhân, mà nằm ở thái độ dối trá, bao giờ cũng cho mình mới đúng, không bao giờ chấp nhận việc sai trái để sửa đổi trước lương tâm con người.

Một quốc gia, một dân tộc chỉ thật sự mạnh mẽ khi biết đối diện với sai lầm, chứ không phải che giấu nó.

Và chỉ khi nào sự thật được nhìn nhận, linh hồn của những người đã khuất, dù ở Mỹ Lai hay ở Huế, mới thật sự được yên nghỉ.

Oslo, Na Uy, ngày 01-11-2025

Nguyễn Hải Việt Sơn.