Chiến tranh giữa Nga và Ukraine bắt đầu từ tháng 2 năm 2014 và leo thang thành toàn diện của Nga vào Ukraine tháng 2/2022. Đây là cuộc chiến lớn nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến II.
Đến ngày 10/07/2025 tình hình quân sự, chính trị và liên hệ quốc tế như thế nào và hiện trạng chiến tranh Ukraine hiện  nay ra sao?

I) Tình hình quân sự

– Nga gia tăng tấn công: Nga gần đây đã phát động cuộc tấn công kết hợp bằng máy bay không người lái (UAV) và hỏa tiễn lớn nhất chưa từng có trong cuộc chiến, vào đêm 8/07/2025 gồm 741 UAV và hỏa tiễn bắn vào Ukraine. Theo Bô Quốc Phòng Ukraine, mục tiêu chính của cuộc tấn công của Nga ở thành phố Lutsk nằm phía tây bắc, gần biên giới Ukraine-Ba Lan và Belarus. Các giới chức Ukraine báo cáo có hai người chết, 13 người bị thương và hư hại nhà dân là chính.

– Giao tranh tiếp diễn và bế tắc: Giao tranh chính tập trung ở phía đông và phía nam Ukraine, đặc biệt là xung quanh khu vực Donetsk. Theo báo chí tây Phương Nga đã chiếm được một số lãnh thổ ở phía đông và phía nam, trong khi Ukraine đã phản công giành lại ở một số khu vực và làng mạc. Nga hiện đang chiếm đóng khoảng 20% ​​lãnh thổ Ukraine.

– Thương vong hai bên: Cả hai bên đều tổn thất nặng nề, mặc dù số liệu nhiều hay ít đang tranh cãi. Các giới chức tình báo phương Tây ước tính thương vong của lính của Nga là gần 320,000 người vừa thiệt mạng và bị thương tính đến đầu năm 2024. Tổng thống Zelensky của Ukraine tuyên bố 43,000 binh sĩ Ukraine đã thiệt mạng vào tháng 12 năm 2024. Thương vong dân sự ước tính lên tới hơn 40,000 người kể từ tháng 2/2022.

– Chiến tranh kỹ thuật công nghệ:

Cả hai bên đều đang xử dụng máy bay không người lái (UAV) dùng để trinh sát và tấn công. Ukraine báo cáo đã thành công trong việc bắn hạ máy bay không người lái của Nga, thậm chí trong một số trường hợp còn xử dụng lưới đánh cá. Theo Viện Nghiên Cứu Chiến Tranh Hoa kỳ cho biết Nga đang tăng cường sản xuất máy bay không người lái và hợp tác với các công ty của Trung Cộng để sản xuất và cung cấp linh kiện điện tử.

– Ukraine bắt đầu xử dụng xe Robot để đánh đuổi quan xâm lược Nga. Nếu Robot được điều động ra mặt trận thay cho binh lính nó có thể sẽ giải quyết nạn khan hiếm lính của Ukraine hiện nay.

II) Về nhân đạo xẩy ra do chiến tranh Nga-Ukraine

– Chạy giặc trên diện rộng: Hàng triệu người Ukraine đã phải chạy giặc tránh chiến tranh, với 3,7 triệu người phải chạy giặc trong nước và 6,9 triệu người phải chạy giặc khỏi đất nước. Nhiều người đã tìm kiếm nơi tị nạn ở các nước láng giềng.

– Trẻ em bị ảnh hưởng: Theo UNICEF, 70% trẻ em ở Ukraine không có các hàng hóa cơ bản so với trước cuộc sống trước ngày Nga xâm lược vào 2/2022. Sự thiếu hụt vật chất này ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài, giáo dục và sức khỏe của các em bé.

– Cơ sở hạ tầng bị phá hủy: Cơ sở hạ tầng thiết yếu, bao gồm lưới điện, nguồn cung cấp nước và hệ thống giao thông, nhà cửa đã bị hư hại hoặc bi tàn phá. Điều này đã làm gián đoạn cuộc sống cơ bản con người, tao nên cuộc sống người dân trở nên khó khăn hơn.

– Thách thức về nhân khẩu học: Ukraine đang phải đối mặt với tỉ lệ sinh sàn giảm 35% và hàng triệu phụ nữ và trẻ em đã phải rời bỏ đất nước, đặt ra những thách thức nhân khẩu học nghiêm trọng cho Ukraine.

III) Sự tham gia của quốc tế

– Hỗ trợ của phương Tây dành cho Ukraine: Ukraine tiếp tục nhận được viện trợ tài chính, quân sự và nhân đạo đáng kể từ Hoa Kỳ, các quốc gia thành viên NATO và các đồng minh khác. Hoa Kỳ đã cung cấp hơn 118 tỉ đô la viện trợ kể từ tháng 2/2022, và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã cung cấp khoảng 69.7 tỉ đô la viện trợ quân sự kể từ cuộc xâm lược đầu tiên của Nga vào năm 2014.

– Nỗ lực Quốc tế vì Hòa bình: Các nỗ lực quốc tế nhằm chấm dứt chiến tranh vẫn tiếp tục, bao gồm cả việc kêu gọi ngừng bắn và kêu gọi Nga rút quân khỏi Ukraine. Tuy nhiên, Điện Kremlin tuyên bố rằng một giải pháp ngoại giao hiện tại là không thể.

– Mối lo ngại ngày càng tăng về leo thang: Những lời đe dọa ngầm của Putin về việc xử dụng vũ khí hạt nhân đã làm dấy lên lo ngại về sự leo thang, và Nga đã chuyển vũ khí hạt nhân chiến thuật sang Belarus.

Nói chung:

Tình hình vẫn còn bất ổn và khó lường. Chiến tranh tiếp tục gây ra những hậu quả tàn khốc cho Ukraine và người dân nước này. Ngưng bắn theo Hoa Kỳ đề nghị và quốc tế ủng hộ để tiến tới thương lượng hòa bình còn xa tít tận chân trời.

IV) Ukraine bắt đầu dùng xe Robot để chiến đấu ở ngoài mặt trận

Bộ Quốc phòng Ukraine đã chính thức phê chuẩn xe Robot hạng nặng (UGV) cho Quân Đội Ukraine xử dụng, đó là xe Robot do Ukraine chế tạo nhằm giảm thiểu binh sĩ tiếp xúc với chiến trường giảm bớt thương vong.

Robot được điều khiển từ xa, do công ty quốc phòng của Ukrainian Armor chế tạo, dựa trên kinh nghiệm chiến đấu trực tiếp và báo cáo từ các đơn vị ngoài chiến trường. Nó có khả năng vận chuyển đạn dược, tải thương, đồng thời có thể giao nhiệm vụ tác chiến điện tử, trinh sát hoặc chiến đấu thay cho bộ binh.

Robot của Ukraine thực sự là một chiến lược mới trong tiến trình phát triển hệ thống không người lái trên mặt đất. Đây là một phương tiện không người lái cỡ lớn, Thứ Trưởng Quốc Phòng Ukraine Valeriy Churkin phát biểu. “Đây là những thực thể mới cho binh lính của chúng tôi, cho phép thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm thay thế binh sĩ phải thực hiện. Điều quan trọng là chế tạo kỹ thuật công nghệ phải có Robot đến tiếp cận với chiến hào, các hệ thống robot này không thay thế binh sĩ chúng tôi chiến đấu”.

Hiện xe Robot nặng tới 700 kg và tầm hoạt động tối đa 400 km. Xe được trang bị động cơ đốt mạnh mẽ, hệ di chuyển gồm bốn bánh xe RunFlat  (không phải răng cưa như xe tăng). Cách chế tạo để dễ dàng di chuyển trên địa hình xấu và vượt dưới nước.

Giám đốc điều hành của Ukrainian Armor, Vladyslav Belbas cho biết thêm rằng xe Robot này cũng có thể mang theo các những Robot nhỏ hơn, nặng từ 50 đến 150 kg, những Robot được xử dụng cho các hoạt động tiền tuyến trong phạm vi 2–3 km. “Việc vận chuyển những chiếc Robot này một cách lặng lẽ và hiệu quả. Nhưng xe Robot của chúng tôi có thể mang theo ba đến bốn chiếc Robot nhỏ cùng một lúc ra chiến trường, ông nói.

Việc phát triển Robot bắt đầu vào mùa hè năm 2023 với sự hợp tác trực tiếp với một trong những lữ đoàn chiến đấu hàng đầu của Ukraine đang tham gia chiến đấu dọc theo trục Donetsk. Theo Belbas, đơn vị này là một trong những đơn vị đầu tiên xử dụng xe Robot cho các nhiệm vụ rải mìn và cảm tử.

“Tầm nhìn rõ ràng của chỉ huy lữ đoàn và sự hợp tác chặt chẽ với các đơn vị vận hành xe Robot đã cho phép chúng tôi hiện thực hóa hệ thống hậu cần hạng nặng này”, ông nói.

Nền tảng này cũng có thể được trang bị hệ thống vũ khí để hoạt động như một robot chiến đấu, có khả năng nhắm mục tiêu vào quân địch như  xe tank, xe bọc thép. Thiết kế mô-đun của nó hỗ trợ tích hợp pháo tháp.  Robot, thiết bị gây nhiễu và tải trọng thu thập thông tin tình báo.

Một lợi thế nữa, Belbas nhấn mạnh, là khả năng chi trả cho sản xuất ít tốn kém. “Tính hiệu quả về chi phí và sản xuất nhanh chóng của loại xe robot này là những đặc điểm quan trọng”, ông nói.

Bộ trưởng Chuyển Đổi Số của Ukraine Mykhailo Fedorov nói với Reuters vào tháng 12/2024 rằng Ukraine sẽ cần hàng chục vạn robot tinh binh trong năm tới 2025. Quả thật Ukraine đã chế tạo thành công Robot điều động ra chiến trường có thể thay thế diện mạo chiến tranh.

Lê Thành Nhân