Tiểu sử Nguyễn An – Liệt sĩ Khởi nghĩa Yên Báy (nay đổi tên Yên Bái)

Di ảnh nhà cách mạng VNQDĐ Nguyễn An

Nguyễn An là đảng viên Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) tham gia Tổng Khởi Nghĩa Yên Báy ngày 10/2/1930, ông sinh năm 1899. Ông Nguyễn An phục vụ trong “Binh Đoàn Yên Báy” thuộc VNQDĐ nổi lên đánh đuổi Thực Dân Pháp giành độc lập cho dân tộc Việt Nam (1).

Hoạt động cách mạng và vai trò ông Nguyễn An trong VNQDĐ

Nguyễn An là thành viên của VNQDĐ và tham gia lực lượng khởi nghĩa ở Yên Báy. Theo tư liệu lịch sử, ông là một trong số 13 đảng viên chủ chốt của VNQDĐ bị Pháp bắt giữ sau khi khởi nghĩa thất bại. Các nguồn tài liệu về vụ án Yên Báy đều liệt tên ông cùng 12 đồng chí khác như Hà Văn Lạo, Đào Văn Nhít, Ngô Văn Du… là những người lính thuộc Binh Đoàn Yên Báy, đã hô lớn khẩu hiệu “Việt Nam muôn Năm” trước khi bị xử trảm (2). Điều này cho thấy Nguyễn An giữ vai trò chiến sĩ cách mạng tích cực trong lực lượng VNQDĐ ở Yên Báy, tham gia cuộc tấn công các đồn binh Thực Dân Pháp khi khởi nghĩa nổ ra.

Cuộc Tổng khởi nghĩa Yên Báy 10/02/1930 và kết cục

Cuộc khởi nghĩa do VNQDĐ lãnh đạo bùng nổ đêm 9 rạng sáng ngày 10/2/1930, trong đó nhiều cơ sở quân sự Pháp tại tỉnh Yên Báy bị tấn công. Ngay sau đó, thực dân Pháp đã phản kích khốc liệt: Hàng nghìn đảng viên VNQDĐ bị bắt giam. Nguyễn An cùng nhiều đồng chí của ông bị giải về nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội). Tại phiên tòa công khai của Hội Đồng Đề Hình tỉnh Yên Báy ngày 23/3/1930 của thực dân Pháp, 83 bị cáo liên quan đến Tổng Khởi Nghĩa VNQDĐ ngày 10 tháng 2 năm 1930 bị xét xử. Nguyễn An bị kết án tử hình cùng với 12 nhà lãnh đạo VNQDĐ lãnh đạo khác.

Xét xử và hành quyết ngày 17/6/1930

Sau phiên xử, nhà cầm quyền bảo hộ giam giữ 13 tử tù trong ngục tù Hỏa Lò, Hà Nội. Đêm 16/6/1930 họ được bí mật đưa lên tỉnh Yên Báy để hành quyết. Sáng sớm ngày 17/6/1930, 13 chiến sĩ VNQDĐ, trong đó có Nguyễn An, lúc đó 31 tuổi, bị dẫn ra pháp trường. Trước khi máy chém rơi, tất cả cùng hô vang “Việt Nam muôn năm” để khẳng định ý chí yêu nước. Theo ghi nhận, Nguyễn An là người thứ ba được đưa lên đoạn đầu đài, đã cố gắng cất cao tiếng hô “Việt Nam muôn…” thì bị lính Pháp bịt miệng và tử hình ngay sau đó. Các tư liệu chính thức của Chính quyền Thực Dân Pháp và báo chí Pháp đều xác nhận tổng cộng 13 người trong vụ án Yên Báy gồm Nguyễn An đã hy sinh ngày 17/6/1930 dưới lưỡi đao tử thần của Pháp.

 Admin https://vietquoc.org 

Chú thích:

(1) nghiencuulichsu.combaovecovang2012.wordpress.com.
(2) nghie6ncuulichsu.combaovecovang2012.wordpress.com