Chuyện đánh Iran đang khựng lại, Đánh và đàm xen lẫn nhau làm Iran lên mặt tuyên bố lăng nhăng. Thế giới không biết TT Trump dùng chiến thuật gì để buộc Iran phải tuân thủ những điều kiện mà Mỹ đặt ra: thứ nhất, Iran không thể có vũ khí nguyên tử và thứ hai, Iran phải mở eo biển Hormuz cho tàu thuyền thương mại của thế giới tự do lưu thông. Cả hai trường hợp này vẫn chưa có kết quả cụ thể.

Kinh tế thế giới theo thời gian bị suy giảm và vật giá sinh hoạt hằng ngày âm thầm mà leo thang khi giá xăng còn tăng. Ngày 18 tháng 8, TT Trump muốn gây áp lực kinh tế lên Iran. Những biện pháp nào mà ông có thể lựa chọn?

Một ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói rằng Washington sẽ áp đặt các biện pháp lên Iran “chưa từng thấy”, Mỹ sẽ thực hiện sớm nhất vào tuần tới. Thì TT Trump tuyên bố sẽ gây sức ép kinh tế đối với Iran.

TRước đây, Hoa Kỳ, Liên Hợp Quốc và Liên minh châu Âu đã áp dụng các biện pháp trừng phạt, thực thi các lệnh cấm vận và đóng băng tài sản từ cuối những năm 1970 vì Iran quyết tâm chế tạo bom nguyên tử, vi phạm nhân quyền và mạnh mẽ ủng hộ các phiến quân ở vùng Trung Đông.

Kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng Hai năm 2026, Mỹ đã tăng cường các biện pháp trừng phạt về hàng hải, năng lượng và tài chính, bắt đầu một cuộc phong tỏa lớn trên biển bởi hải quân Hoa Kỳ.

Theo dữ liệu từ Văn phòng Kiểm Soát Tài Sản Nước Ngoài (OFAC/Office of Foreign Assets Control) thuộc Bộ Tài chính Hoa Kỳ, cơ quan này đã áp đặt các biện pháp trừng phạt lên hơn 1.000 người, tàu thuyền và máy bay nhưng chưa làm cho Iran đầu hàng.

Các biện pháp gần đây đã nhắm vào đội tàu ngầm chở dầu của Iran; các công ty bảo hiểm vận tải biển; các nơi tạo điều kiện cho Iran mua vũ khí;  khóa số tiền điện tử có liên hệ với Iran ước chừng $500 tỷ USD.

Các chuyên viên cho rằng chính quyền TT Trump có thể thực hiện các phương án sau:

Trừng phạt các nhà máy lọc dầu được cho là “ấm trà” của Trung Cộng

Các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Cộng tại Iran được gọi là “ấm trà” chiếm một phần tư công suất lọc dầu của Trung Cộng.

Theo dữ liệu năm 2025 từ công ty phân tích Kpler, Trung Cộng mua hơn 80% lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển của Iran. Các nhà máy lọc dầu độc lập chiếm phần lớn hoạt động này, cho nên các biện pháp thứ cấp từng áp dụng dối với nó không có hiệu quả.

Các lệnh trừng phạt trước đây của Mỹ đã khiến các nhà máy lọc dầu lớn của Trung Cộng e ngại mua dầu của Iran, chứ không ảnh hưởng đến những “ấm trà” của chúng, vì những nhà máy lọc dầu độc lập không sử dụng tài chính đồng đô-la Mỹ.

TRỪNG PHẠT CÁC NGÂN HÀNG TRUNG CỘNG

OFAC cho biết đã sự áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các công ty nhỏ có trụ sở tại Trung Cộng và Hồng Kông không ảnh hưởng hàng tỷ đô la từ dầu mỏ giúp cho Iran mua sắm vũ khí.

Bộ Tài chính đã cảnh báo hai ngân hàng lớn của Trung Cộng rằng họ có thể phải đối diện với các biện pháp trừng phạt nếu phát hiện các khoản tiền của Iran được chuyển qua hệ thống này.

Mỹ nhắm vào hai ngân hàng đó. Tuy nhiên, Mỹ chưa cho biết tên là ngân hàng nào. Mỹ sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt để răn đe đối với các ngân hàng lớn  của Trung Cộng. Các chuyên gia về trừng phạt cho biết, mặc dù họ biết rằng làm như vậy có thể thúc đẩy các hành động trả đũa của Trung Cộng về vấn đề đất hiếm.

Chính quyền Trump cũng đang tìm cách giảm nhẹ căng thẳng giữa Mỹ và Trung Cộng trước cuộc viếng thăm Tập Cận Bình trong tương lai gần. Họ lo ngại rằng Trung Cộng có thể ngừng xuất khẩu các khoáng sản cần thiết nó quan trọng đối với nền sản xuất kỹ thuật công nghệ tối tân của Mỹ vào thời điểm này.

PHONG TỎA ĐƯỜNG BỘ

Một số quan chức Mỹ và Israel đã nêu ra khả năng phong tỏa đường bộ, điều này đòi hỏi Mỹ phải có sự hỗ trợ từ các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Afghanistan, Turkmenistan, Azerbaijan và Armenia. Chính quyền Trump có mức độ thân thiện với tất cả các nước đó ngoại trừ Afghanistan.

Trump có thể có đòn bẩy đối với Pakistan, nước gần đây đã tìm kiếm một hoán đổi tiền tệ trị giá 10 tỷ USD từ Bộ Tài chính của Hoa Kỳ và Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách mua máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ.

Nhưng tính lui phải tính tới, cuộc phong tỏa đường bộ có thể gia tăng áp lực lên người dân Iran b61t mãn Mỹ vì cách ngăn chặn việc nhập khẩu thực phẩm , hàng dệt may. Các chuyên vì cho rằng hành động như vậy có thể dẫn đến các cuộc biểu tình hoặc áp lực nội bộ của dân Iran chống Mỹ. 

THUẾ QUAN THỨ CẤP

Trump đã nhiều lần đe dọa đánh thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia làm ăn với Iran.

Gần đây, Thượng viện Hoa Kỳ đã thông qua một dự luật trừng phạt Nga toàn diện  trong đó bao gồm các biện pháp trừng phạt mới đối với Iran. Như vậy đã trao cho TT Trump các quyền áp thuế mới để chống lại các quốc gia hỗ trợ hoạt động thương mại và buôn bán vũ khí cho Iran.

“ĐẬP CHUỘT”

Hoa Kỳ có thể tiếp tục nhắm mục tiêu vào các cá nhân và thực thể Iran, cũng như những ở Trung Cộng và vùng Vịnh, đang giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt.

Bộ Tài chính Hoa Kỳ gần đây đã ban hành các lệnh trừng phạt đối với các công ty mới mọc lên để tạo điều kiện cho Iran đổi nguồn thu từ dầu mỏ lấy hàng nhập khẩu. Những biện pháp như vậy giống như cách “đập chuột”. Ông Brett Erickson, điều hành tổ chức Obsidian Risk Advisors, lưu ý rằng Iran đang tạo ra các thực thể mới để lách các lệnh trừng phạt.

Miad Maleki, một chuyên viên về trừng phạt thuộc Foundation for Defense of Democracies, cho biết Bessent có khả năng đang phát tín hiệu về một chiến dịch thực thi mạnh tay nhắm vào các đơn vị vận chuyển dầu, cũng như các đơn vị đổi tiền giúp Iran thanh toán cho hàng nhập khẩu của mình, nhất là nhập khẩu vũ khí.

Ông nói thêm rằng cũng có thể có thêm các biện pháp trừng phạt hàng không, nhằm làm suy giảm khả năng vận chuyển hàng hóa thương mại của Iran giờ đây khi Mỹ đã phong tỏa hoạt động vận tải trên biển.

Source Reuters:
https://www.reuters.com/world/china/trump-wants-more-economic-pressure-iran-what-are-his-options-2026-08-16/