Chủ tịch cộng sản Cuba Miguel Díaz-Canel trả tự do cho các tù nhân, xác nhận đàm phán với Mỹ (ảnh: chụp trên truyền hình)

Chủ Tịch Cộng Sản Cuba, Miguel Díaz-Canel hôm thứ  Sáu (13/03/2026) đã xác nhận rằng nhà nước Cuba hiện đang tham dự cuộc đàm phán với Hoa Kỳ, một sự kiện đáng chú ý diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Trump công khai gọi là một cuộc “tiếp quản thân thiện” đối với nhà nước Cuba do đảng Cộng Sản lãnh đạo này.

Trong một tuyên bố được phát trên truyền hình, Chủ tịch Cộng Sản Cuba Díaz-Canel đã thừa nhận về các cuộc đàm phán này, đồng thời muốn giữ thể  diện Díaz-Canel lại cố gắng diễn giải như là những hoạt động ngoại giao thường lệ giữa hai đối thủ lâu năm: “Các cuộc đàm phán này nhằm mục đích tìm kiếm giải pháp thông qua đối thoại để giải quyết những bất đồng song phương hai nước Cuba-Mỹ đang hiện hữu giữa hai quốc gia”. Đồng thời nói thêm rằng các “yếu tố quốc tế” đã góp phần giúp cho những cuộc trao đổi này trở nên khả thi. Cùng những câu thần chú của những người Cộng Sản thường dùng Díaz-Canel khẳng định rằng các cuộc đàm phán đang diễn ra “trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng hệ thống chính trị, chủ quyền cũng như quyền tự quyết của chính phủ hai nước”.

Tuy nhiên, lời xác nhận này lại được đưa ra đúng vào thời điểm Cuba đang phải đối diện với một trong những cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất lịch sử mà nước này từng gặp phải. Trong một cuộc họp báo diễn ra sau đó, Díaz-Canel thừa nhận rằng đất nước đã trải qua ba tháng mà không nhận được bất kỳ chuyến hàng nhiên liệu mới nào; tình trạng này đã khiến hệ thống điện vốn đã mong manh của hòn Cuba, trở nên “ngưng trệ” một cách trầm trọng tạo mất điện trên toàn quốc liên tục.

Trong một hành động dường như là tín hiệu thiện chí ban đầu đối với Hoa Kỳ, nhà nước Cuba đã trả tự do cho 51 tù nhân chính trị trước khi Díaz-Canel có những phát biểu nói trên, một hành động được dư luận rộng rãi  giải thích đó là cử chỉ nhằm xoa dịu căng thẳng với Hoa Kỳ trong tình hình các cuộc đàm phán đang diễn ra.

Áp lực đè nặng lên nhà nước Cuba đã gia tăng một cách nặng nề kể từ khi chính quyền của Tổng thống Trump cắt đứt ống dưỡng sinh quan trọng: nguồn dầu mỏ giá rẻ được trợ cấp mạnh mẽ từ Venezuela. Những chuyến hàng này đã hoàn toàn cắt đứt sau khi Hoa Kỳ tấn công vào thủ đô Caracas của Venezuela, bắt hai vợ chồng Maduro vào đầu tháng 1/2026. Qua đó, cúp đi nguồn năng lượng trợ giá mà nhà nước Cuba đã dựa vào để duy trì nền kinh tế quốc doanh đang trì trệ và tệ hại trong nhiều năm qua.

Tòa Bạch Ốc đã đưa ra cảnh báo rằng họ có thể áp đặt thuế quan đối với bất kỳ quốc gia nào tiếp tục bán dầu cho Cuba, nhằm thắt chặt vòng vây kinh tế đối với Cuba.

Ông Trump đã nói rõ quan điểm của mình rằng ông tin thời điểm hiện tại đang mang lại cho Washington một lợi thế đàm phán mà họ hiếm khi có được trong suốt cuộc đối đầu kéo dài hàng nhiêu thập niên với nhà nước Cộng sản Castro và những người kế nhiệm.

Phát biểu vào hôm thứ Hai, Tổng thống Trump đã mô tả một cách thẳng thắn rằng Cuba là một quốc gia đang đứng bên bờ vực thẳm sắp khánh kiệt. TT Trump phát biểu: “Đó có thể là một cuộc tiếp quản thân thiện.  Tất cả đều chẳng còn là vấn đề quan trọng nữa, bởi thực sự thì Cuba đang đi vào con đường cùng.  Hay nói cách khác, họ đã tê liệt hoàn toàn. Họ không còn chút năng lượng nào. Họ không còn tiền bạc. Họ đang lâm vào cảnh khốn đốn trầm trọng về mặt nhân đạo”.

Tổng thống cũng đã đưa ra những nhận định tương tự vào tháng trước, cho rằng kết cục này rốt cuộc có thể mang lại lợi ích cho những người Cuba lưu vong, những người đã chạy trốn khỏi chính quyền cộng sản từ Cuba. “Rất có thể, sau bao năm tháng dài đằng đẵng, chúng ta sẽ chứng kiến ​​một cuộc tiếp quản Cuba trong tinh thần hữu nghị” ông Trump phát biểu. “Hiện tại, quốc gia này thực sự đang gặp tai nạn kinh tế nghiêm trọng, và họ đang mong muốn nhận được sự giúp đỡ từ phía Hoa Kỳ không còn con đường nào khác”.

Những dấu hiệu của một nền ngoại giao thầm lặng đã bắt đầu hé lộ. Vào ngày 25/2/2026, Ngoại trưởng Marco Rubio đã gặp gỡ Raúl Guillermo Rodríguez Castro, cháu trai của cựu lãnh tụ Cuba Raúl Castro, diễn ra tại đảo St. Kitts & Nevis; sự việc này cho thấy các đường liên lạc hậu trường giữa Washington và Havana có lẽ đã bắt đầu vận hành.

Cuba đã được cai trị như một nhà nước cộng sản độc đảng trong hơn sáu thập niên qua, kể từ khi Fidel Castro nắm quyền trong cuộc gọi là “cách mạng” Cộng Sản năm 1959, bỏ tù các đối thủ chính trị và quốc hữu hóa tài sản tư nhân. Sau đó, Castro đã chuyển giao quyền lực cho người em trai Raúl Castro vào năm 2008 trước khi qua đời vào năm 2016; cuối cùng, ông Díaz-Canel đã tiếp tục cai trị đất nước với chức vụ Tổng Bí Thư Cộng Sản Cuba  vào năm 2019.

Giờ đây, khi hòn đảo này đang phải đối diện với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trầm trọng, sự sụp đổ kinh tế và áp lực trong nội bộ ngày càng gia tăng, nhà nước Cộng Sản Cuba đang âm thầm mở cánh cửa đối thoại với Washington để cứu sống. Trong khi, TT Trump nhận định rằng cuộc khủng hoảng này tại Cuba có thể dẫn đến một sự chuyển biến lịch sử của đất nước bị cai trị bở chế độ hà khắc cộng sản.

Admin Vietquoc.org sưu tâm trên các hãng tin Reuters và AP